Ετικέτες » ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

Αρχαίο δράμα, σύγχρονα ποιήματα (7): Τέσσερα ποιήματα του Γιάννη Ρίτσου εμπνευσμένα από τον μύθο των Επτά επί Θήβας

Τα ποιήματα πρωτοδημοσιεύθηκαν στη συλλογή Μαρτυρίες: Σειρά Δεύτερη (1964-1965). Αναδημοσιεύονται στα Ποιήματα, Τόμος Θ’, σσ. 270-271. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν ο βουβός θρήνος της γυναίκας στο πρώτο ποίημα («Οι εφτά») και οι ομοερωτικοί απόηχοι, υπόρρητοι σχεδόν στην «Περιγραφή» και στο «Μετά τη νίκη», σαφέστεροι στην «Παραλλαγή».

Οι εφτά

Τράβηξαν τους κλήρους μέσ’ απ’ το κράνος· πήραν τις θέσεις τους
τις ορισμένες σχεδόν απ’ τη μοίρα. Όταν νύχτωσε,
κανείς απ’ τους εφτά δεν ήταν εκεί. Μονάχα
μια σκεπασμένη γυναίκα ήρθε και κάθισε στις πέτρες
ανάμεσα σε μια στάμνα κρασί και σε μια στάμνα λάδι.

Περιγραφή

Θυσίασαν τον ταύρο, έβαψαν στο αίμα του τα χέρια τους,
έβαψαν και τα πρόσωπά τους. Δε γνώριζες κανέναν.
Όμοια σχεδόν τα γυμνά σώματά τους, ρωμαλέα,
με κόκκινα χειρόκτια, κόκκινες προσωπίδες,
όμοια στο σφρίγος και στο κάλλος (άγνωστα κι ελεύθερα)
έτοιμα για τον έρωτα ή το θάνατο. Οι φρουροί,
πάνω απ’ τα τείχη, παρακολουθώντας τη σκηνή, ξεχάσαν
να διαβάσουν τους οιωνούς απ’ τις σκιές των πουλιών στην πεδιάδα.
Τ’ ακόντια έτρεμαν στα χέρια τους κι ή στήλη του καπνού
ανέβαινε πίσω απ’ τους ώμους τους ολόισα προς τον ήλιο.

Μετά τη νίκη

Ο άντρας κλείστηκε στη μέσα κάμαρα.
Κρέμασε τα λάφυρα στον τοίχο, κι εκείνο
το σκουτάρι με την παράσταση του οπλίτη
που ανεβαίνει μια σκάλα. Οι γυναίκες
έμειναν στην τραπεζαρία, κοιτάζοντας
κρυμμένες κι αμίλητες πίσω απ’ τα παράθυρα
τους καρπούς τους χυμένους στο δρόμο
και τους τροχούς απ’ τα σπασμένα αμάξια.
Όταν απ’ τις Νηστές Πύλες κατέφθασε
ο αγγελιαφόρος, είχε βγει το φεγγάρι.
Άνοιξε το στόμα του· δε μίλησε· κι ακούστηκε
η μεγάλη ησυχία πάνω απ’ την πόλη
καθώς κοιμόνταν οι πολεμιστές στο ζεστό χώμα,
γυμνοί, δίπλα στα πλαγιασμένα αγάλματα.

Παραλλαγή

Μόλις που φύτρωνε στα μάγουλά του τ’ άνθος
σγουρής τρίχας πυκνής· — ωραίο παλικάρι
ο Αρκαδηνός Παρθενοπαίος, από μάνα βουνίσια,
με κάποιο κομπασμό για τ’ άρματά του,
ίσως και για την ομορφιά του. Μπρος στην Πέμπτη Πύλη
τον έκλαψαν φίλοι κι εχθροί. Κι η Σφίγγα της ασπίδας του,
τον ένα απ’ τούς Καδμείους άφησε απ’ τα νύχια της,
για να του βγάλει τα βέλη απ’ το στήθος. Το βράδυ,
έκλεψε τον νεκρό η ιέρεια να κοιμηθεί μαζί του.
Τη σκότωσαν. Δε βρέθηκε ο νεκρός. Και τότε,
όλοι αμπαρώθηκαν στα σπίτια τους, νιώθοντας ένοχοι
όχι καθόλου για το φόνο, μα γιατί καθένας χώρια
εκείνον το νεκρό στην κλίνη του είχε μεταφέρει.

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

Επιλεγμένο λήμμα

Ο Πύρρος της Ηπείρου (318 – 272 π.Χ.) ήταν Έλληνας βασιλιάς των Μολοσσώνελληνικού φύλου που κατοικούσε στην Ήπειρο, καθώς κι ένας από τους σπουδαιότερους ηγεμόνες της πρώιμης ελληνιστικής περιόδου. Ήταν γιος του βασιλιά Αιακίδηο οποίος κυβέρνησε κατά την περίοδο 330 έως 313 π.Χ., και της Φθίας Β’. Θεωρείται κορυφαίος στρατηγικός νους, ένας από τους λαμπρότερους της παγκόσμιας στρατιωτικής ιστορίας. Υπήρξε δε συγγενικό πρόσωπο του έτερου περίφημου στρατηλάτη της αρχαιότητας, Αλεξάνδρου του Μέγα, καθώς η γιαγιά του πρώτου, Τρωάδα Α’, ήταν αδερφή της μητέρας του δεύτερου, Ολυμπιάδας.

Τα νεανικά χρόνια του Πύρρου υπήρξαν ιδιαίτερα δύσκολα, καθώς μεγάλωσε μακρυά από την πατρογονική του εστία και μέχρι την ηλικία των 17 ετών απώλεσε τα δικαιώματά του στο θρόνο δύο φορές. Ωστόσο αξιοποίησε αυτή την περίοδο συνάπτοντας σχέσεις με τους Διαδόχους του Αλεξάνδρου, εδραιώνοντας τελικά την εξουσία του στην Ήπειρο με τη βοήθεια του Πτολεμαίου. Μέσα στα επόμενα χρόνια είχε συγκεντρώσει τόση δύναμη στα χέρια του ώστε να διεκδικήσει τα εδάφη της Μακεδονίας. Οι φιλοδοξίες του είχαν σε πρώτη φάση άδοξο τέλος.

Αρχαια Ελλαδα

"Ως εις καθρέπτην": μια επισκόπηση των χρήσεων του Βαρβάρου στην τραγωδία του Ευριπίδη

[ΚΕΙΜΕΝΟ ΔΙΑΛΕΞΗΣ ΠΟΥ ΔΟΘΗΚΕ ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΤΙΣ 4 ΜΑΙΟΥ 2018. ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ ΤΟΝ ΣΥΝΑΔΕΛΦΟ ΑΝΔΡΕΑ ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΟΥ].

Το αρχαίο ελληνικό θέατρο δεν ασχολείται απλώς με τη μορφή του βαρβάρου.  

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

"Το χιούμορ στον Μένανδρο και στις παραστάσεις του Εύη Γαβριηλίδη": διάλεξη της Σ. Κυρίτση στην ΕΛΛ421

Στο πλαίσιο του θεσμού των προσκεκλημένων ομιλητών, η Θεματική Ενότητα ΕΛΛ421 του Προγράμματος «Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό» του Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου υποδέχθηκε τη συνάδελφο Σταυρούλα Κυρίτση, ειδική σε θέματα πρόσληψης του Μενάνδρου. Η κυρία Κυρίτση μίλησε με θέμα:

Το χιούμορ στην Σαμία του Μενάνδρου και στην θεατρική παράσταση των Εύη Γαβριηλίδη και Γιάννη Βαρβέρη από το Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου, το 1993 και σε επανάληψη το 2013.

Στην ομιλία της πραγματεύθηκε το χιούμορ και τις κωμικές πτυχές στη Σαμία του Μενάνδρου και στη θεατρική παράσταση των Εύη Γαβριηλίδη (σκηνοθέτης) και Γιάννη Βαρβέρη (μεταφραστής), που ανέβηκε αρχικά το 1993 και σε επανάληψη το 2013 από τον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου. Συγκεκριμένα, συνέκρινε ορισμένες σκηνές του αρχαίου έργου και της σύγχρονης παράστασης, για να δείξει το ύφος  και το είδος του χιούμορ και του κωμικού στο Μεναδρικό κείμενο και στη θεατρική εκδοχή του από τους Γαβριηλίδη και Βαρβέρη. Αναφέρθηκε επίσης και στις προσθήκες στο αρχικό έργο που έκαναν ο σκηνοθέτης και ο μεταφραστής και εξέτασε αν αυτές οι προσθήκες έκαναν τη  νέα ελληνική θεατρική εκδοχή του έργου πιο διασκεδαστική ή πιο κωμική από το αρχικό έργο.

Από δω μπορείτε να κατεβάσετε τη διάλεξη σε ηχητικό αρχείο .mp3 και από δω σε μορφή βίντεο .mp4.

Οι σκηνές τις οποίες σχολιάζει η κυρία Κυρίτση στην ομιλία της είναι κατά σειράν οι ακόλουθες:

Σκηνή 1

Σκηνή 2

Σκηνή 3

Σκηνή 4

Σκηνή 5

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΤΗΛΕΔΙΑΛΕΞΗ: Από τον Αριστοφάνη στον Μένανδρο

Η διάλεξη που ακολουθεί δόθηκε στο πλαίσιο της Θεματικής Ενότητας ΕΛΛ421: Αρχαίο Ελληνικό Θέατρο ΙΙ (Κωμωδία) του Προγράμματος «Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό» του Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου, στις 15 Μαρτίου 2018.

Η διάλεξη περιγράφει και επιχειρεί να ερμηνεύσει τις αλλαγές που επήλθαν στο κωμικό είδος στα εκατό χρόνια περίπου που χωρίζουν την πρώτη εμφάνιση στη σκηνή του Αριστοφάνη (427 π.Χ.) και του Μενάνδρου (322 π.Χ.).

Από δω μπορείτε να κατεβάσετε τις διαφάνειες που χρησιμοποιήθηκαν στη διάλεξη.

Από δω μπορείτε να κατεβάσετε τη διάλεξη σε μορφή βίντεο (.mp4) και από δω σε μορφή ηχητικού αρχείου (.mp3).

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

Ε. Κακλαμάνου, "Ο Σωκράτης και η αναζήτηση των ορισμών" (διάλεξη στο πλαίσιο της ΕΛΛ421)

Στο πλαίσιο του θεσμού των Προσκεκλημένων Ομιλητών, η Θεματική Ενότητα ΕΛΛ421: Αρχαίο Ελληνικό Θέατρο, ΙΙ (Κωμωδία) του Προγράμματος «Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό» του Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου, φιλοξένησε την Τετάρτη, 28 Φεβρουαρίου, ώρα 19:30, την αγαπητή συνάδελφο Ελένη Κακλαμάνου.

Η κυρία Κακλαμάνου ανέλυσε στοιχεία που διαχωρίζουν τον αριστοφανικό από τον πλατωνικό κυρίως Σωκράτη, επικεντρωνόμενη στην αναζήτηση των ορισμών.

Η σωκρατική αναζήτηση ενός ορισμού, όπως απαντάται στους πρώιμους πλατωνικούς διαλόγους, έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τη μορφή του Σωκράτη ως φυσικού φιλοσόφου και σοφιστή στις Νεφέλες. Η φιλοξενούμενή μας αναφέρθηκε λεπτομερώς στα κριτήρια που πρέπει να πληροί ένας σωκρατικός ορισμός, αλλά και στην διάκριση ανάμεσα σε διαλεκτική και εριστική.

Από δω μπορείτε να κατεβάσετε τις διαφάνειες που χρησιμοποιήθηκαν στη διάλεξη.

Από δω μπορείτε να κατεβάσετε τη διάλεξη σε μορφή βίντεο (.mp4) και από δω σε μορφή ηχητικού αρχείου (.mp3).

Ευχαριστώ θερμά τη συνάδελφο τόσο για την παρουσία της στο μάθημά μου όσο και για την άδεια να αναρτήσω το υλικό σε αυτό το ιστολόγιο.

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΤΗΛΕΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Εισαγωγή στην Αρχαία Κωμωδία (video)

Στο βίντεο που ακολουθεί καταγράφεται τηλεσεμινάριο, που παραδόθηκε το πλαίσιο της Θεματικής Ενότητας ΕΛΛ421: Αρχαίο Ελληνικό Θέατρο ΙΙ (Κωμωδία) του Προγράμματος «Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό» του Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου στις 12 Οκτωβρίου 2018.

Από δω μπορείτε να κατεβάσετε τις διαφάνειες που χρησιμοποήθηκαν στο τηλεσεμινάριο.

Από δω μπορείτε να κατεβάσετε το τηλεσεμινάριο σε μορφή ηχητικού αρχείου mp3.

Από δω μπορείτε να κατεβάσετε το τηλεσεμινάριο σε μορφή βίντεο mp4. 

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ