Κοιτάξτε τώρα πως θα αυτοκανιβαλιστούν από την ίδια τη μανία τους. 1,5 εκατομμύριο δολλάρια προτείνουν να είναι το πρόστιμο για την αντιγραφή ενός cd 10 τραγουδιών, αν αυτή γίνει με δόλο... Ξανά. 1,5 εκατομμύριο! Πώς? 150,000 δολλάρια το κάθε τραγούδι ή με γενικούς όρους 150,000 δολλάρια η κάθε ηθελημένη παραβίαση. Προσέξτε, αν κλέψετε ένα cd είναι ένα έγκλημα, αλλά αν το αντιγράψετε στο ίντερνετ, το κάθε τραγούδι θεωρείται ξεχωριστή παραβίαση -λένε! Και γιατί να μην είναι 150,000 οι στίχοι, άλλα τόσα η μουσική, άλλα τόσα η ηχογράφηση κτλ? Υπομονή, θα προταθεί κι αυτό.

Εν τω μεταξύ, η Recording Industry Association of America αδυνατεί να εξηγήσει για ποιον λόγο τα υπάρχοντα πρόστιμα είναι ανεπαρκή και ως εκ τούτου επιβάλλεται η αύξησή τους. Στις ελάχιστες υποθέσεις που κατέληξαν στα δικαστήρια, ποτέ η RIAA δεν παραπονέθηκε ότι το πρόστιμο που επιβλήθηκε ήταν χαμηλό. Και πως να είναι άλλωστε, όταν έχει χρεωθεί μέχρι και 9,000 δολλάρια το κομμάτι! Αφήστε δε το ότι στη συντριπτική πλειοψηφία οι υποθέσεις που εντοπίζει και κυνηγά η RIAA καταλήγουν σε συμβιβασμό με έναν μέσο όρο 3,000 για το σύνολο της παραβίασης. Αλλά βέβαια άλλο είναι να σε απειλούν με 100,000 αν δεν συμβιβαστείς και άλλο με 1,5 μύριο...

Από την άλλη είναι και δύσκολο να βρουν ποιος κρύβεται πίσω από τις παραβιάσεις. Άντε μέχρι το IP φτάνουν, αλλά για να πάρουν το όνομα πίσω από το IP χρειάζονται δικαστική εντολή. Η πρακτική μέχρι τώρα ήταν πολύ απλή. Ενάγουν 20 "ανώνυμα" άτομα (john doe class suit) και ζητούν από το δικαστήριο να βγάλει εντολή προκειμένου να πάρουν από τους ISPs τα ονομάτα. Μόλις πάρουν τα ονόματα, τους ενάγουν ξεχωριστά. (Την ίδια στιγμή στην Ευρώπη το Δικαστήριο Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων αποφάσισε ότι τα κράτη μέλη δεν έχουν υποχρέσωση να θεσπίσουν νόμο με τον οποίο να υποχρεώνεται ο ISP να παραδώσει τα στοιχεία που του ζητούνται για ταυτοποίηση χρήστη σε αστικές υποθέσεις. Ανοιχτό βέβαια το ενδεχόμενο, αν μπορούν (όχι αν υποχρεούνται) να θεσπίσουν έναν τέτοιο νόμο, καθώς συγκρούεται με την προστασία του απορρήτου.)

Ε, λογικό ήταν κάποια στιγμή να τσαντιστούν και τα δικαστήρια μαζί τους, τα οποία πλέον αποδοκιμάζουν αυτή την τακτική, αλλά και από την άλλη δύσκολα επιδικάζουν τόσο μεγάλα ποσά ως ζημίες. Κι αν το copyright που συζητάμε τώρα σας φαίνεται υπερβολικό, καθίστε να ακούσετε για πατέντες. 18 δισεκατομμύρια ζητά εταιρία για προβολή δικαωμάτων πατεντών από τη Nokia. Ντάξει, δεν ξέρω για τι πατέντες μιλάμε, δεν ξέρω για την έκταση της προσβολής, αλλά ρε παιδιά get a grip, 18 ΔΙΣ ??? Αν ήμουν δικαστής και έφτανε η υπόθεση στα χέρια μου θα προσπαθούσα με κάθε νόμιμο τρόπο να τιμωρήσω τους ενάγοντες για κατάχρηση του νομικού συστήματος. Εσάς θα σας φαινόταν λογικό να σας τρακάρουν με το αυτοκίνητο και να ζητήσετε 20 εκ ευρώ σε ηθική βλάβη (χώρια τα λεφτά για υλικές ζημίες και ενδεχόμενα νοσήλια)?

Περίληψη της κατάστασης: κατά βάση τα P2P προγράμματα είναι νόμιμα. μπορούν να βρουν το IP σας, αλλά θα χρειαστούν εισαγγελική διαταγή (=ποινική δίκη) για να δώσει ο ISP το όνομά σας. Αν δεν αποδειχθεί δόλος θα πληρώσετε μόνο ζημίες στην εταιρία. Αλλίως θα πληρώνετε μια ζωή. Τα P2P παρακολουθούνται κυρίως στα πανεπιστήμια και όχι από μεμονωμένους χρήστες. Δυσκολότερο να σας εντοπίσουν είναι όταν είστε σε darknet. Αν κάποιος σας προσεγγίσει για παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων κάντε δύο πράγματα: 1) μην πιστέψετε όλα όσα σας πει, 2) πάρτε έναν δικηγόρο. Κρατήστε στο μυαλό σας: δεν τους ενδιαφέρουν τα λεφτουδάκια σας (συνολικά από συμβιβασμούς και αγωγές έχουν πάρει κάτι λιγότερο από 1 εκ δολλάρια. Σιγά τα λεφτά μπροστά στα όσα λένε ότι έχασαν). Τους ενδιαφέρει η τρομοκρατία σας. Resist!

PS Άσχετο, αλλά μιας και έχει γίνει τόσος ντόρος, η Microsoft κατέθεσε πρόταση εξαγοράς του Yahoo! προς 45 δισεκατομμύρια δολλάρια.

Το αμερικανικό σύνταγμα προστατεύει το πρόσωπο από αδικαιολόγητες έρευνες σε βάρος του (προκειμένου να βρεθούν ενοχοποιητικά στοιχεία). Ένα σύνταγμα που φτιάχτηκε πριν από 200 χρόνια και σε πολλά του σημεία διατηρεί την αρχική του διατύπωση, είναι φυσικό να κάνει λόγο για χώρους (places, houses) και πράγματα (things to be seized), αντικείμενα δηλαδή του υλικού κόσμου. Το 1928 η υπόθεση Olmstead έφτασε στο ανώτατο δικαστήριο. Ο Olmstead ήταν θύμα παρακολούθησης τηλεφωνικών επικοινωνιών από την κυβέρνηση, η οποία δεν είχε δικαστικό ένταλμα. Υποστήριξε ότι παραβιάστηκαν τα δικαιώματά του, ενώ αντίθετα η κυβέρνηση υποστήριξε ότι οι σχετικές προστατευτικές διατάξεις δεν εφαρμόζονται εν προκειμένω, διότι κανένα κυβερνητικό όργανο δεν εισέβαλε στο σπίτι του ούτε έψαξε τα πράγματά του. Το ανώτατο δικαστήριο συμφώνησε με την κυβέρνηση. Σε μια κακή απόφαση το δικαστήριο απέτυχε να συμπεριλάβει την τεχνολογική εξέλιξη του τηλεφώνου στην ιδιωτική σφαίρα, όπως για παράδειγμα θα γινόταν με την αλληλογραφία.

Α υτή η απόφαση είναι ένα κακό δείγμα όπου ο νόμος κολλάει στον παραδοσιακό υλικό κόσμο. Το 1967, στην υπόθεση Katz το ανώτατο δικαστήριο διόρθωσε το σφάλμα του. Η παραπάνω ιστορία δεν είναι το παράδειγμα για το οποίο ήθελα να μιλήσω. Διότι ο νόμος τελικά προσαρμόστηκε και πλέον θεωτείται δεδομένο ότι τηλέφωνο, e-mail κτλ περιλαμβάνονται στις προστατευτικές διατάξεις της ιδωτικότητας. Όμως ο νόμος ακόμη και σήμερα δεν έχει ξεπεράσει τη μυωπία του στο ζήτημα των πνευματικών δικαιωμάτων, περίπου 10 χρόνια αφότου ήχος, εικόνα και βίντεο άρχισαν να κυκλοφορούν ευρέως στο διαδίκτυο. Γι αυτό το παράδειγμα θέλω να μιλήσω εδώ.

Πριν από ένα μήνα το γαλλικό ανώτατο δικαστήριο διέταξε το Google, όταν διαπιστώνει ότι ένα βίντεο παραβιάζει τα πνευματικά δικαιώματα, όχι μόνο να το αφαιρεί (αυτό είναι εύλογο), αλλά να εξασφαλίζει ότι δεν θα ξαναανεβεί ποτέ. Η λογική αυτή προϋποθέτει ότι το βίντεο είναι σαφώς αναγνωρίσιμο, είτε γιατί είναι κάτι χειροπιαστό, είτε γιατί κυκλοφορεί σε μία μόνο πραγμάτωση, ώστε να καθίσταται δυνατό να αποκλειστεί. Την ίδια στιγμή, σε μια προσπάθεια ομογενοποίησης της εσωτερικής αγοράς η ΕΕ προσανατολίζεται στην εφαρμογή ενός ομοιόμορφου συστήματος digital rights management (DRM). Αυτό επιτρέπει τον έλεγχο του ψηφιακού περιεχομένου σαν να ήταν ενυλωμένο αγαθό, μπορεί δηλαδή να απαγορευτεί η αντιγραφή ενός e-book, όπως ακριβώς η φύση του βιβλίου του απαγορεύει να αντιγραφεί, ή σε κάθε περίπτωση να καθίσταται πολύ δύσκολο (π.χ. κανείς δεν θα μπει στον κόπο να φωτοτυπήσει και βιβλιοδέσει ένα βιβλίο για να το μοιραστεί με τους φίλους του και ομοίως δύσκολα θα μπει κανείς στη διαδικασία να σπάσει την προστασία DRM για να αντιγράψει το e-book).

Την τελευταία γεμάτη δεκαετία και μετά την έκρηξη του Napster οι κάτοχοι πνευματικών δικαιωμάτων έχουν αφινιάσει επιδιώκοντας την προστασία των δικαιωμάτων τους. Και αυτό μου φαίνεται πολύ φυσιολογικό δεδομένου ότι ο ορθολογικός δημιουργός θέλει να μεγιστοποιήσει το κέρδος του (ακόμη και αν αυτό μακροπρόθεσμα είναι εις βάρος άλλων αγαθών, όπως της πολιτισμικής προόδου (το γιατί σε άλλο post)). Αυτή την καθαρά προσωπική επιλογή όμως δεν είναι υποχρεωμένος να την ακολουθήσει ο νόμος. Διότι ο νόμος είναι επιφορτισμένος με το έργο να κάνει γενικότερες και μακροπρόθεσμες σταθμίσεις και να λάβει υπόψη όχι μόνο τον μεγιστοποιητή κέρδους δημιουργό, αλλά και το κοινωνικό σύνολο, το οποίο έχει (συνταγματικό btw) δικαίωμα να συμμετέχει στην πολιτιστική ζωή του τόπου. Αυτή η τελευταία μειώνεται όσο διευρύνονται τα πνευματικά δικαιώματα, καθώς αυτά παρέχουν δικαίωμα αποκλειστικής εκμετάλλευσης στον δημιουργό. Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος που τα πνευματικά δικαιώματα λήγουν, να μπορέσει δηλαδή ο καθένας να έχει πρόσβαση στο έργο, να το πάρει και να χτίσει πάνω του παράγοντας ένα νέο έργο.

Με την άνοδο της αντίδρασης του δημιουργικού κοινού, αλλά και την ενεργό αντίθεσή τους (βλ. PirateBay) ορισμένοι δημιουργοί άρχισαν μόλις πρόσφατα να συνειδητοποιούν ότι η ελεύθερη χρήση των έργων τους μπορεί να αποβεί σε όφελός του(βλ. Radiohead). Μια τέτοια απόφαση είναι δύο βήματα μπροστά από αυτό που συζητούσαμε πριν: αφενός δεν επιβάλλουν DRMs στο δημιουργημά τους, αλλά επιπλέον δεν παρακρατούν και κανένα δικαίωμα πάνω τους (εκτός από το ηθικό, το οποίο είναι αναπαλλοτρίωτο στα περισσότερα ευρωπαϊκά δίκαια). Η Sony -επίσης- όντας η τελευταία μεγάλη εταιρία που υποστήριζε τα DRM (ήδη η Warner και η Microsoft), εγκατέλειψε πρόσφατα αυτή την τακτική.

Αν συνδυάσει κανείς τα παραπάνω θα παρατηρήσει δύο αντίθετες τάσεις: μία από τη βιομηχανία και τους δημιουργούς που εγκαταλείπουν την αυστηρή προστασία των δικαιωμάτων και μια από τον νόμο που τη συντηρεί και την επεκτείνει. Για να το θέσω αλλιώς: εγώ, ο δημιουργός, δεν θέλω ούτε καν όση προστασία μου παρέχεται σήμερα και ο νόμος, ο οποίος υποτίθεται ότι λειτουργεί προς δική μου εξασφάλιση, την ενισχύει ακόμη περισσότερο.

Η απάντηση στο γιατί συμβαίνει αυτό αποτελεί αντικείμενο άλλου post και πάλι. Νομίζω ότι στη μάχη του νόμου και του δημιουργικού κοινού είναι προφανές ότι ο νόμος έχει χάσει. Ή αυτό, ή το 85% των χρηστών Ίντερνετ (όσοι δλδ έχουν κατεβάσει έστω και λίγα τραγούδια) είναι εγκληματίες. Η επιβολή του νόμου δοκίμασε πολλούς τρόπους πριν αποδειχθεί ανεπιτυχής (χρονολογικά από το παλιότερο στο νεότερο):

α) το κλείσιμο του μεσάζοντος (Napster)

β) Όταν οι μεσάζοντες αποκεντρώθηκαν, δηλαδή δεν χρησιμοποιούσαν server στους οποίους διατηρούσαν λίστες των αρχείων προς ανταλλαγή (όπως το Napster), στράφηκε με ατομικές αγωγές σε μεμονωμένους χρήστες (περίπου 50,000 μέχρι σήμερα)

γ) Διαπιστώνοντας ότι μεγάλη ποσότητα των διακινούμενων έργων γινόταν από φοιτητές μέσω του πανεπιστημιακού δικτύου, στόχευσε τα ίδια τα πανεπιστήμια, ζητώντας αυτά να παίξουν τον ρόλο του αστυνόμου και να παρακολουθούν τις παραβιάσεις στο δίκτυό τους, τιμωρώντας τους παραβαίνοντες φοιτητές

δ) Η μεγάλη διάδοση των on-line υπηρεσιών φιλοξενίας βίντεο (Youtube) τα έβαλε στο στόχαστρο. Μια αγωγή κατά του Youtube από τη Viacom για 1 δισ $ έκλεισε συμβιβαστικά με το Youtube να εγκαθιστά φίλτρο, το οποίο αναγνωρίζει αν ένα βίντεο είναι copyrighted συγκρίνοντάς το με το υπάρχον αυθεντικό δείγμα. Αν κριθεί copyrighted, το διαγράφει.

Κλείνω το θέμα εδώ, όχι έχοντας δώσει κάποια απάντηση, αλλά σημειώνοντας ότι κατά την αίσθησή μου είναι η πρώτη φορά που ο νόμος είναι τόσο δυσκίνητος και τόσο δυσπροσάρμοστος σε μια ξεκάθαρη τάση, την οποία απλώς αρνείται να θέσει στις πραγματικές της διαστάσεις.

[googlevideo=http://video.google.com/googleplayer.swf?docId=-7825676509326646750]

Originally uploaded by tronick

Αλλά το Napster ήταν μόνο ένα παράδειγμα του τι θεωρούν παράνομο οι νομομαθείς κλειδοκράτορες του πραγματικού μας κόσμου. Αναρίθμητα προγράμματα και ιδέες διώχθηκαν από τους διαδικτυακούς ιεροεξεταστές με πιο γνωστό και πρόσφατο παράδειγμα το Google Book Search. Και όσο συνέχιζαν τις απειλές τόσο η ιντερνετική κοινότητα ανταπαντούσε με νέες ιδέες και προϊόντα.

Παρά όμως το γεγονός ότι το online κυνηγητό φαίνεται να ακολουθεί πιστά το μοτίβο του πραγματικού κόσμου, όπου μερικοί παρανομούν, πιάνονται και τιμωρούνται παραδειγματικά, η διαδικτυακή εκδοχή στην πραγματικότητα δεν είναι μια μετεξέλιξη του μοντέλου Τομ και Τζέρυ, αλλά μάλλον μια αντιστροφή του. Διότι στον κόσμο των bits και bytes είμαστε κατά βάση ανώνυμοι, αυτεξούσιοι, μα πάνω απ’ όλα πολλοί και έξυπνοι. Εκεί που στον πραγματικό κόσμο η εγκληματική διάθεση είναι ιδιότητα των λίγων και των φαύλων, στο Ίντερνετ η παρανομία όπως έχει οριστεί είναι καθημερινή δραστηριότητα της μάζας. Και το σημαντικότερο είναι ότι η διαδικτυακή παρανομία δεν έχει την ίδια γεύση της πραγματικής. Νιώθεις χειρότερα όταν κλέβεις μια τσίχλα των 10 λεπτών απ’ ότι όταν κατεβάζεις παράνομα τραγούδια αξίας εκατοντάδων ευρώ.

Πολύς κόσμος επίσης πιστεύει ότι το έγκλημα είναι πάντα ένα βήμα μπροστά από την καταστολή. Και δεν έχουν άδικο. Αλλά στην περίπτωση του Ίντερνετ το «έγκλημα» δεν είναι απλώς ένα βήμα μπροστά, είναι χιλιόμετρα ολόκληρα. Και αυτό γιατί τόσο η γνώση όσο και η δυνατότητα του εγκληματείν βρίσκονται στα χέρια του οποιουδήποτε, εκτός των αρχών… Δεν είναι τυχαίο ότι οι μεγαλύτεροι πιασμένοι χάκερ δουλεύουν μετά το rehabilitation για εταιρίες ασφαλείας ή για την κυβέρνηση. Cracks, δίκτυα p2p, ιοί, είναι όλα δημιουργήματα νεαρών κυβερνοπλοηγών. Από το 1999 που λανσαρίστηκε το Napster εμφανίστηκαν και τα λεγόμενα darknets (π.χ. Freenet, Waste), κλειστά και ανώνυμα δίκτυα ανταλλαγής αρχείων, στα οποία είναι σχεδόν αδύνατο να πιαστείς, εκτός αν έχει εντρυφήσει κάποιος agent provocateur. Με τέτοιες δυνατότητες όχι μόνο παρανομείς, αλλά ωθείς και άλλους, ώστε να αυξηθούν οι δυνατότητες που σου παρέχει η πλατφόρμα παρανομίας.

Και σ’ όλη αυτή την αναρχία η απάντηση του νόμου και της τάξης είναι αργή (μέχρι τα antivirus να καταπολεμήσουν τον ιό I love you είχαν μολυνθεί περίπου 15εκ. υπολογιστές) και, κυρίως, άστοχη. Είναι προφανές λόγω συνθηκών ότι η κοινωνία των 0 και 1 δεν μπορεί να εξισωθεί με την κοινωνία των κινητήρων ντίζελ. Η έλλειψη της έννοιας του χώρου, των συνόρων, η ανωνυμία, η ανοιχτή αρχιτεκτονική του διαδικτύου που επιτρέπει τη συμμετοχή και την καινοτομία σε όλους, έχουν διαμορφώσει το Ίντερνετ ως ένα χώρο που εξ ορισμού είναι ανεπίδεκτος της συμβατικής ρύθμισης. Κι όμως όσοι δημιουργούν το νόμο επιμένουν με γαϊδουρινή υπομονή (και μυαλό) να προσπαθούν να ομογενοποιήσουν δυο κόσμους παράλληλους, αλλά ετερόκλιτους. Όπως και να τη δει κανείς η πνευματική ιδιοκτησία στο Ίντερνετ έχει άλλη φύση απ’ ότι στην πραγματική ζωή. Η αντιγραφή και η διασκευή είναι τόσο εύκολη που οι συνήθεις νόμοι είναι ανεπαρκείς. Και αντί να λάβουν αυτό υπόψη, βουλές και κογκρέσα ανά τον κόσμο αυξάνουν τα χρόνια προστασίας των πνευματικών έργων σε έναν ψηφιακό κόσμο που εξελίσσεται τόσο γρήγορα που το μόνο λογικό βήμα θα ήταν τα χρόνια προστασίας να μειώνονται, ώστε να μεγιστοποιούνται οι δυνατότητες καινοτομίες που βασίζονται στα κοινά κτήματα.

Είναι απλό: ή ο νομοθέτης ρυθμίζει τις νέες καταστάσεις με βάση τις νέες συνθήκες που αυτές φέρνουν μαζί τους ή είναι εκτός τόπου και χρόνου και τον αγνοούμε. Το χειρότερο δε για το νομοθέτη είναι ότι το Ίντερνετ παρέχει τη δυνατότητα σε όλους να τον αγνοήσουμε. Δυστυχώς γι αυτόν πρέπει εν προκειμένω να ακολουθήσει το παλιό ρητό ifyou can’t beat them, join them, αλλιώς θα περάσει στο περιθώρ ιο.

Η εκδήλωση έναρξης λειτουργίας στην Ελλάδα των αδειών CREATIVE COMMONS θα αρχίσει στις 13:00. Η εγγραφή συνέδρων και προσκεκλημένων αρχίζει στις 12:15. Το πλήρες πρόγραμμα της εκδήλωσης θα είναι διαθέσιμο στο διαδικτυακό τόπο του E-BUSINESS FORUM .

Οι άδειες CREATIVE COMMONS επιτρέπουν την ελεύθερη χρήση ενός έργου πέρα από τα όρια του «fair use». Προτείνουν κυρίως τη μη αποκλειστική εκμετάλλευση του έργου, την τήρηση διατυπώσεων για την απονομή των σχετικών αδειών και το μαρκάρισμα των έργων προκειμένου να είναι δυνατός ο εύκολος εντοπισμός τους με τη χρήση μηχανών αναζήτησης περιεχομένου στο Διαδίκτυο. Σκοπός του συστήματος των αδειών CREATIVE COMMONS δεν είναι η ανατροπή ή κατάργηση της πνευματικής ιδιοκτησίας, αλλά ο επαναπροσδιορισμός των κανόνων της και η δημιουργία νέας ισορροπίας δημιουργών, χρηστών και έργων πνευματικής ιδιοκτησίας με βάση τις αρχές του Διαδικτύου.

Δείτε επίσης:

http://www.creativecommons.gr/

http://www.grnet.gr/