Στοιχεία φωτιά που πρέπει να γνωρίζουμε:

1. Στην προσπάθεια αυτή για την απαγόρευση των διαφημίσεων μη υγιεινών τροφών που απευθύνονται σε παιδιά, ενώνουν τις δυνάμεις τους 50 καταναλωτικές οργανώσεις, παγκόσμιοι οργανισμοί υγείας και ακαδημαϊκοί.

2. Οι εταιρείες που παράγουν junk food και αναψυκτικά, δαπανούν κάθε χρόνο το μυθικό ποσό των 13 εκ. δολαρίων σε διαφημιστικές καμπάνιες. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να υπάρχουν αυτή την στιγμή 177 εκατομμύρια παχύσαρκα παιδιά στον κόσμο.

3. Η φετινή Παγκόσμια Ημέρα για την προστασία των Καταναλωτών, στις 15 Μαρτίου, είναι αφιερωμένη στο να τονίσει και να διαδώσει τους κινδύνους που ελλοχεύουν από την διαφημιστική προβολή τέτοιων διατροφικών συνηθειών.

Το νέο ΙΝΚΑ μαζί με την Παγκόσμια Οργάνωση Καταναλωτών (Consumers International) και την Παγκόσμια Οργάνωση για την καταπολέμηση της Παχυσαρκίας (International Obesity Task Force) ενώνουν τις δυνάμεις τους προκειμένου να μειωθεί δραστικά η προβολή και το μάρκετινγκ επικίνδυνων διατροφικών προτύπων στα παιδιά. Μέσα από την καμπάνια μας αυτή ζητάμε την υιοθέτηση ενός Κώδικα με Παγκόσμια ισχύ, που θα αφορά στο μάρκετινγκ τροφών που απευθύνονται σε παιδιά, θα υιοθετηθεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και θα ενσωματωθεί στην εθνική νομοθεσία όλων των κρατών.

Η προώθηση αυτού του κώδικα θα είναι ένα βήμα καταλυτικής σημασίας, έτσι ώστε να βοηθηθούν τα 177 εκ παιδιών που είναι παχύσαρκα και που θα βρεθούν αντιμέτωπα με τις ασθένειες που συνεπάγεται η παχυσαρκία. Το περιοδικό WΗΟ εκτιμά ότι μέχρι το 2015 τα υπέρβαρα άτομα θα υπερβαίνουν τα 2.3 δις.

Ο κώδικας αυτός που θα συζητηθεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας τον Μάιο, θα υπογραμμίζει τα κακώς κείμενα και τις αδυναμίες της βιομηχανίας τροφίμων να θεσπίσει κανόνες στους οποίους θα υπάγονται όλες οι εταιρείες. Τα κενά στην υφιστάμενη νομοθεσία παρουσιάζονται κυρίως στα προϊόντα εκείνα αλλά και τις διαφημίσεις που τα προωθούν και απευθύνονται σε παιδιά κάτω των 12 ετών.

Είναι ενδεικτικό ότι οι μεγαλύτερες εταιρείες παραγωγής γρήγορου φαγητού και αναψυκτικών, ξόδεψαν μόνο για το 2006 13 δις δολάρια, για την διαφημιστική τους καμπάνια μέσα από την τηλεόραση, τον κινηματογράφο, τα παιχνίδια μέσω υπολογιστή ακόμα και τα λεγόμενα chat rooms στο διαδίκτυο.

Τι ζητάμε:

1. Να καταργηθούν οι ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές διαφημίσεις junk food που προβάλλονται μεταξύ 6 το πρωί και 9 το βράδυ.

2. Nα απαγορευτεί το μάρκετινγκ μη υγιεινών τροφίμων μέσω των νέων ΜΜΕ (ιστοσελίδες, chat rooms και γραπτών μηνυμάτων).

3. Να απαγορευτεί το junk food στα σχολεία.

4. Να απαγορευτούν τα δώρα και τα παιχνίδια που πολλές φορές είναι εσώκλειστα στις συσκευασίες διαφόρων τροφών και που με αυτόν τον τρόπο τις κάνουν ακόμη πιο επιθυμητές σε παιδιά μικρής ηλικίας.

5. Να απαγορευθεί η χρησιμοποίηση γνωστών και επιτυχημένων προσώπων αλλά και γνωστών και αγαπημένων ηρώων κινουμένων σχεδίων στην διαφημιστική καμπάνια junk food προϊόντων.

Ο κώδικας αυτός θα δημοσιοποιηθεί για πρώτη φορά στις 15 Μαρτίου, την Παγκόσμια Ημέρα Προστασίας του Καταναλωτή. Περισσότερες από 50 οργανώσεις καταναλωτών παγκοσμίως, μεταξύ των οποίων και το νέο ΙΝΚΑ, στηρίζουν αυτή την προσπάθεια προκειμένου να ενημερωθούν οι πολίτες, να ευαισθητοποιηθούν οι αρμόδιοι Υπουργοί και να στηρίξουν την προσπάθεια μας υιοθετώντας τον ανωτέρω κώδικα.

Το νέο ΙΝΚΑ με επιστολή του έχει ενημερώσει ήδη τον Υπουργό Υγείας κ. Αβραμόπουλο για την πρωτοβουλία αυτή ζητώντας από το Υπουργείο Υγείας και τον ίδιο την συμβολή του στον αγώνα που κάνει για την υιοθέτηση ενός διεθνούς νομοθετικού πλαισίου που θα περιορίζει το μάρκετινγκ ανθυγιεινών τροφών στα παιδιά.

Η Consumers International για την υποστήριξη της καμπάνιας δημιούργησε την ακόλουθη ιστοσελίδα: www.junkfoodgeneration.org

Σύμφωνα με το Ινστιτούτο WorldWatch που εδρεύει στην Ουάσιγκτον, για πρώτη φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας, ο αριθμός των υπέρβαρων ενηλίκων είναι ίδιος με εκείνων που έχουν κανονικό βάρος. Καθώς ο αριθμός των ανθρώπων που μαστίζονται από ασιτία έχει φθίνουσα πορεία από το 1980 και μετά και φτάνει σήμερα το 1 δις, ο αριθμός των υπέρβαρων αυξάνει δραματικά και έχει φτάσει σήμερα να απαριθμεί 1 δις ανθρώπους αντίστοιχα. Η παιδική παχυσαρκία έχει λάβει διαστάσεις πανδημίας σε πολλές χώρες του δυτικού κόσμου. Υπολογίζεται ότι 17,6 εκ. παιδιά παγκοσμίως ηλικίας 5 και κάτω χρόνων είναι παχύσαρκα. Η τάση αυτή ξεκίνησε από τις ανεπτυγμένες χώρες της Δύσης και εξαπλώθηκε παντού. Για παράδειγμα στην Ταυλάνδη, το ποσοστό των παχύσαρκων παιδιών μεταξύ 5 και 12 ετών έχει αυξηθεί κατά 16% μέσα σε δύο χρόνια. Στην Μαλαισία, πρόσφατες έρευνες δείχνουν συνεχώς αυξανόμενα ποσοστά παχύσαρκων παιδιών, που ξεπερνούν το 40% του συνόλου των παιδίων κάτω από 12 ετών. Πρόσφατες έρευνες επιστημόνων στην Ιαπωνία, που αφορούσε παιδιά ηλικίας 6-14 χρόνων έδειξε επίσης ότι το ποσοστό των παιδιών με αυξημένο βάρος έχει αυξηθεί από 5 σε 11% μέσα σε 3 χρόνια.

Η μακροχρόνιες προβλέψεις των επιστημόνων κάνουν λόγο για διατροφικές συνήθειες που θα καταλήξουν να μας προσφέρουν λίγα θρεπτικά συστατικά και δραματική αύξηση καρδιακών επεισοδίων, διαφόρων μορφών καρκίνου, διαβήτη και πρόωρους θανάτους. Οι προαναφερθείσες δεν θεωρούνται πλέον μόνο ασθένειες της Δύσης αλλά πλήττουν με ταχύτατους ρυθμούς και τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες, με αποτέλεσμα να προβλέπουν οι ειδικοί ότι μέχρι το 2020 ότι το 60 % των χρόνιων αυτών παθήσεων θα κάνουν την εμφάνιση τους σε λιγότερο αναπτυγμένες χώρες.

Είναι χαρακτηριστικό ότι ο παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, διαβλέπει ότι τα κρούσματα διαβήτη θα αυξηθούν κατά 20% παγκοσμίως μέσα στα επόμενα 10 χρόνια. Η αύξηση αυτή θα είναι μία ακόμη συνέπεια της συνήθειας των περισσοτέρων να καταναλώνουν ανεξέλεγκτες ποσότητες ζάχαρης και να καταφεύγουν σε πρόχειρες και γρήγορες λύσεις για την διατροφή τους. Το ποσοστό των ανθρώπων σε Ινδία και Κίνα που θα είναι παχύσαρκοι αναμένεται να αυξηθεί κατά 50% μέχρι το 2025.

Στις ανεπτυγμένες χώρες ο αριθμός των ανθρώπων που πάσχουν από διαβήτη αφορά κυρίως άτομα που είναι σε ηλικία συνταξιοδότησης, ενώ στις υπό ανάπτυξη χώρες εκείνοι που πάσχουν από διαβήτη είναι ηλικίας 35-64. Η αύξηση των ασθενειών που συνδέονται άμεσα με τις διατροφικές συνήθειες έχει να κάνει καθαρά με την αλλαγή στο τρόπο που διατρεφόμαστε. Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 50, η κακή διατροφή που συνδέονταν με την φτώχεια ήταν το μεγαλύτερο πρόβλημα στης χώρες της Ασίας. Ο πρωταρχικός στόχος των ανθρώπων ήταν να εξασφαλίσουν μια δίαιτα πλούσια σε θερμίδες για να τους βοηθήσει να επιβιώσουν. Σήμερα το πρόβλημα στην Ασία επικεντρώνεται και σε αυτούς που πεθαίνουν από την πείνα αλλά και σε αυτούς που πεθαίνουν λόγω κακής διατροφής. Από την δεκαετία του 60 και μετά έχει υπάρξει μία στροφή στην δομή των παγκόσμιων συνηθειών διατροφής που δεν συνδέεται πλέον με με την κλασσική σχέση που ίσχυε μέχρι τώρα και που θέλει την διατροφή να συνδέεται με το εισόδημα των ατόμων. Η αφθονία φτηνών λαχανικών και φρούτων δεν δικαιολογεί την αύξηση των ατόμων που επιλέγουν αντί για αυτά να καταναλώνουν πρόχειρο φαγητό. Είναι χαρακρητιστικό ότι οι πλέον ανεπτυγμένες και πλούσιες χώρες του πλανήτη ξοδεύουν υπέρογκα ποσά προκειμένου να ενημερώσουν τους πολίτες για τις θρεπτικές αξίες που έχουν τρόφιμα όπως οι καρποί, τα φρούτα, τα λαχανικά και τα όσπρια.

Παραδόξως, οι αναπτυσσόμενες χώρες χρησιμοποιούν να συνεχώς αυξανόμενα εισοδήματα τους σε δίαιτες πλούσιες σε λίπη, πολυακόρεστα και ζάχαρη. Καθώς η μετάλλαξη των διατροφικών συνηθειών μας προχωρά, παρατηρείται η μείωση στην πρόσληψη παραδοσιακών τροφών όπως τα λαχανικά και τα φρούτα και η αντικατάσταση τους από ρύζι, άλευρα , ζάχαρη και αυξημένα λιπαρά.

Οι διαφημιστικές εταιρίες με την σειρά τους ισχυρίζονται ότι οι διαφημίσεις αποτελούν ένα αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας μας και ότι με το να της παρακολουθεί κανείς δεν παχαίνει. Η δήλωση αυτή βέβαια παρά είναι κυνική και μη ρεαλιστική. Εμπειρικά μιλώντας είναι πολύ δύσκολο να καταμετρηθεί η άμεση επίδραση των διαφημίσεων σε κάθε άτομο. Εν τούτοις, η αυξανόμενες επενδύσεις των εταιριών τροφίμων στις διαφημιστικές τους καμπάνιες καταδεικνύει και αποδεικνύει ότι σίγουρα η προβολή συγκεκριμένων προϊόντων επηρεάζει τις πωλήσεις άρα και την συμπεριφορά των καταναλωτών