Μπορεί η τιμή των καυσίμων να κυριαρχεί ως εντύπωση στην επικαιρότητα (ίσως γιατί... προβάλλεται από τις τεράστιες πινακίδες μπροστά από κάθε πρατήριο!) και να ενοχλεί τον καθημερινό καταναλωτή που αδυνατεί (και με το δίκιο του!) να καταλάβει πώς κάθε φορά που η διεθνής τιμή του «βαρελιού» ανεβαίνει, την επομένη, μα την επομένη κιόλας, βλέπει την αυξητική επίπτωση και στην ανά λίτρο αξία της αμόλυβδης, ενώ όταν για χίλιους δυο λόγους η διεθνής τιμή του «μαύρου χρυσού» πέφτει (επειδή άλλαξαν ρότα και τα διεθνή «φαντς» που παίζουν...), το κύκλωμα των καυσίμων στην Ελλάδα δείχνει... «αξιοθαύμαστη» προσήλωση στις τσιμπημένες τιμές και δεν λέει να τις κατεβάσει – αλλά ο άγριος «τζόγος» που παίζεται στα ράφια των σούπερ μάρκετ είναι και πιο σοβαρός και πιο επαχθής για τον οικογενειακό προϋπολογισμό. Ιδίως των πολυμελών οικογενειών...

Τα τελευταία ρεπορτάζ στον Τύπο αναφέρουν αυξήσεις σε μια σειρά προϊόντων καθημερινής ανάγκης (γαλακτοκομικά, προϊόντα σόγιας, αρτοσκευάσματα, ρύζι κ.λπ.) από 4% μέχρι και 15%, ενώ την ίδια περίοδο των αυξήσεων αυτών οι τιμές των πρώτων υλών των καθημερινών προϊόντων σημειώνουν διεθνώς πτώση από 10% μέχρι και 35%! Πώς στην ευχή καταφέρνουμε σε τούτο τον τόπο (και μόνο σε αυτόν, παγκόσμια!) τις μεν αυξήσεις στις πρώτες ύλες να τις ενσωματώνουμε σχεδόν κατά τρόπο ακαριαίο στις λιανικές τιμές πώλησης των προϊόντων και τις αντίστοιχες μειώσεις να χρειάζεται να περάσουν... εβδομάδες μέχρι να τις πάρουμε χαμπάρι;

Με την περίπτωση των καυσίμων και των «εξηγήσεων» που επιχειρήθηκε να δοθούν από όλες τις πλευρές του κυκλώματος (διυλιστήρια, εταιρείες εμπορίας και βενζινοπώλες), αυτό που έμεινε στον καταναλωτή (αν και με τις αλληλοσυνδέσεις και τις αλλεπάλληλες «διαδρομές» που υπάρχουν είναι δύσκολο να βγάλεις ασφαλές συμπέρασμα για το ποιος λέει αλήθεια –και... πόση!– και ποιος όχι) είναι πως, τελικά, στην περίοδο των ανατιμήσεων οι εταιρείες και τα πρατήρια αύξησαν σημαντικά το ποσοστό κέρδους τους, σε αντίθεση με τα διυλιστήρια που είτε το κράτησαν σταθερό είτε το μείωσαν κατά τι.

Με τα σούπερ μάρκετ, αλλά κατ’ επέκταση και με όλο το κύκλωμα των τροφίμων (αλλά και χαρτικών, απορρυπαντικών κ.λπ.), θα μπορέσει ποτέ κανείς να πει τι ακριβώς συμβαίνει; Πώς στην ευχή είναι νοητό να πέφτει διεθνώς η τιμή, λ.χ., του ρυζιού και του αλεύρου (γιατί και σε αυτά τα αγαθά παίχτηκε μεγάλος τζόγος από τα χρεοκοπημένα και όχι μόνο «φαντς» με τα «σύνθετα προϊόντα τους»...) και στα «τελικά προϊόντα» που φθάνουν στα ράφια, οι λιανικές τιμές όχι μόνο να μην πέφτουν, αλλά να... ανεβαίνουν αλόγιστα;

Μάλλον αυτά τα περιβόητα... «41 μέτρα» δεν θα λειτούργησαν – και πάντως όχι ουσιαστικά ώστε να παραγάγουν αποτελέσματα, απτά και... θετικά για τον καθημερινό καταναλωτή. (Επ’ ευκαιρία: υπάρχει κάποιος μηχανισμός που να κινητοποιείται καθημερινά, να κάνει ελέγχους, να επιβάλλει... μέτρα για τη μη τήρηση των «μέτρων» ή απλώς τα εξήγγειλαν επικοινωνιακά και από δω πάν’ κι οι άλλοι;) Οι νοικοκυρές που διέρχονται με τα καρότσια (κι όσο η ακρίβεια αυγατεύει, με... τα μικρά καλάθια!) τους διαδρόμους των σούπερ μάρκετ ξέρουν καλύτερα από κάθε άλλον, ακριβώς επειδή παρακολουθούν συνεχώς τα επίπεδα των τιμών, πως... μειώσεις δεν υπάρχουν – και αν υπάρχουν, είναι ελάχιστες και στις περισσότερες περιπτώσεις η πτώση της τιμής κάποιων προϊόντων «κραχτών» (που διαφημίζονται κιόλας!) στην πράξη αντισταθμίζονται με αυξήσεις άλλων ειδών, που και αυτά αποτελούν... ΜUST για την καθημερινότητα των σπιτιών...

Λένε αυτοί που γνωρίζουν για τα περίεργα αλισιβερίσια μεταξύ των βιομηχανιών που προμηθεύουν τα προϊόντα (και των επιχειρήσεων που τα εισάγουν) και των σούπερ μάρκετ, για παιχνίδια με τη «θέση» που θα καταλάβουν τα διάφορα προϊόντα στα ράφια (προβεβλημένη ή «χωμένη»), για πιέσεις «αποκλειστικότητας», για «μαύρες», μη εμφανιζόμενες εκπτώσεις που γίνονται σαν κάποιο αντάλλαγμα (με αποτέλεσμα τα σούπερ μάρκετ να εμφανίζουν «κοστολόγιο» βάσει του οποίου διαμορφώνουν τις λιανικές τιμές πολύ υψηλότερα του πραγματικού...), γενικά για ένα σωρό... «εργαλεία» που χρησιμοποιούνται κάτω από το τραπέζι και κατά... περίεργο τρόπο πάντα «βιδώνουν» τιμές που θα ήταν όμως διαφορετικές αν το πραγματικό κοστολόγιο ερχόταν στο φως...

Αν δεν κάνουμε λάθος, ένα από τα «μέτρα» αυτά του υπουργείου Ανάπτυξης είναι και η υποχρεωτική αναγραφή των εκπτώσεων που κάνουν οι βιομηχανίες και οι εισαγωγικές εταιρείες στους λιανοπωλητές, ώστε να υπάρχει μια ειλικρινής βάση υπολογισμού του κόστους και συνακόλουθα του κέρδους που προσθέτουν τα σούπερ μάρκετ, αλλά ενδεχομένως και οι όποιοι άλλοι «μεσάζοντες». Γράφτηκε πως οι βιομηχανίες και οι εισαγωγικές εταιρείες αρνούνται να συμμορφωθύν με αυτό το βασικό μέτρο και μάλιστα διατύπωσαν τις αντιρρήσεις και ενστάσεις τους στο αρμόδιο υπουργείο. Με λίγα λόγια, θεωρούν το μέτρο «παρέμβαση του κράτους στη λειτουργία της... ελεύθερης αγοράς» και τους «υγιούς(;) ανταγωνισμού»...

Με το συμπάθιο, αλλά είναι «ελεύθερη αγορά» και «υγιής ανταγωνισμός» η ουσιαστική... αλλοίωση παραστατικών, όπως προδήλως είναι η μη αναγραφή των εκπτώσεων στα τιμολόγια; Μιλάμε για «ελεύθερη» ή για... ασύδοτη αγορά;

Αυτό της «ελεύθερης αγοράς» είναι ένα παραμύθι που χρησιμοποιούν αυτοί που θέλουν να παραμυθιάσουν τις ασθενείς τάξεις. Οποιος διατηρεί ακόμη αμφιβολίες ότι είναι μια επινόηση του κεφαλαίου που του επιτρέπει να ιδιωτικοποιεί τα κέρδη και να κοινωνικοποιεί τις ζημιές δεν έχει παρά να αναρωτηθεί πόσο συνάδουν προς την ελεύθερη αγορά οι επιχειρήσεις διάσωσης (από κράτη και κεντρικές τράπεζες) τραπεζιτών και κερδοσκόπων με χρήματα των φορολογημένων.

Η ισότητα (μία από τις θεμελιώδεις αρχές της Γαλλικής Επανάστασης, δηλαδή της αστικής δημοκρατίας) δεν υφίσταται. Ο κόσμος μας είναι ένας κόσμος όλο και πιο διευρυμένων ανισοτήτων. Και η «αγορά» είναι ο κατ΄ εξοχήν χώρος οικονομικού κανιβαλισμού όπου επικρατούν οι πιο ισχυροί: τα μονοπώλια, τα ολιγοπώλια και τα διαπλεκόμενα συμφέροντα.

Στις κοινωνίες της Δύσης όλοι μιλούν για ελευθερίες, οι οποίεςλένε- πηγάζουν από την ελευθερία της αγοράς. Συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο: η ελεύθερη αγορά είναι ο κλασικός τόπος ευνουχισμού όχι μόνο των κοινωνικών αλλά και των ατομικών ελευθεριών. Γιατί ακόμη και η αίσθηση της ελευθερίας στον ιδιωτικό χώρο μας, όταν βρισκόμαστε σπίτι μας, είναι επίσης μια αυταπάτη. Είναι και αυτή εξαρτημένη πλήρως από τα ισχυρά οικονομικά συμφέροντα: σε ποιον θα πληρώσεις τις δόσεις του στεγαστικού ή (και) του καταναλωτικού δανείου, ποιος καθορίζει τις τιμές στην αγορά ακινήτων και άρα καθορίζει την αξία της ιδιοκτησίας σου.

Η αγορά, που είναι ο θεμέλιος λίθος της κοινωνίας μας, είναι επίσης ο θεμέλιος λίθος της αναπαραγωγής των οικονομικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Είναι η γενεσιουργός αιτία των ταξικών ανισοτήτων και κατ΄ επέκταση των πολιτικών. Αλλά- και εδώ βρίσκεται η μεγάλη υποκρισία- η αγορά είναι η άρνηση του περίφημου ελεύθερου ανταγωνισμού για τον οποίον κόπτονται κράτη, κυβερνήσεις, οικονομολόγοι και βιομήχανοι: οι στρεβλώσεις υπέρ των οικονομικά ισχυρών αποτελούν τον κανόνα και όχι την εξαίρεση. Το ότι η ελεύθερη αγορά αποτελεί ένα μεγάλο παραμύθι αποκαλύπτεται από τις τελευταίες εξελίξεις στην οικονομική κρίση. Ως σήμερα κράτη και κεντρικές τράπεζες έχουν προσφέρει στο πιστωτικό σύστημα εκατοντάδες δισ. ευρώ για να σώσουν τους ισχυρούς του συστήματος. Δεν στάθηκε αρκετό. Τώρα προχωρούν στην τελική λύση: τη σωτηρία θα αναλάβουν απευθείας τα κράτη. Είναι η άρνηση της ελεύθερης αγοράς. Αλλά όταν είναι να σωθεί το σύστημα δεν κολλάμε στις λεπτομέρειες.

How We Became the United States of France - TIME.

1. Σε μια χώρα όπως η Ελλάδα οι αερομεταφορές αποτελούν ένα νευραλγικό στοιχείο ανάπτυξης και λειτουργίας. Και αυτές, για τόσους πολλούς και προφανείς λόγους, δεν μπορεί να "εκχωρηθούν" σε ιδιώτη. Ακόμα και αν υπάρχει η ρήτρα των επισχέσεων σε περίπτωση κρίσης δεν διασφαλίζονται με ένα ιδιώτη επενδυτή. Επίσης πως ένας ιδιώτης θα επιδοτηθεί για γραμμές σε άγονα νησιά και θα του καταβληθύν τα χρήματα ενώ ποτέ δεν καταβλήθηκαν στην Ολυμπιακή. Αυτό είναι άξιο απορίας και δείχνει και τις προθέσεις του Ελληνικού Δημοσίου από το 1996 και μετά.

2. Δεν γίνεται σε έναν τομέα που σε καμία περίπτωση δεν έχει δημιουργηθεί νομικό πλαίσιο ανταγωνισμού, να θεωρούμε ότι η κατάργηση της Ολυμπιακής δεν θα οδηγήσει σε ένα σκληρό ιδιωτικό μονοπώλιο. Ακόμα και να δεχθώ ότι θα έρθουν και άλλοι αεροματεφορείς, η σταδιακή κατάργηση δρομολογίων με έναν "σιωπηρό" τρόπο που γίνεται τώρα, δημιουργεί συνθήκες κερδοφορίας σε έναν ιδιώτη ή όχι; Του δίνουμε τζάμπα κέρδη; Που το ελληνικό δημόσιο δεν έχει να πάρει ούτε ευρώ; Το λέω γιατί άκουσα ότι καταργήθηκε σήμερα το δρομολόγιο της Φρανκφούρτης !!!!! Είναι αλήθεια; Ε τότε έχουμε αποτρελλαθεί!!!

3. Σε μια κυβέρνηση επιχειρηματιών που διαδέχθηκε μια κυβέρνηση που απλώς "έφτιαξε" επιχειρηματίες, το να μιλάμε για ελεύθερη αγορά στις αερομεταφορές, μετά από όσα έχουν γίνει σε τόσες άλλες "ελεύθερες" αγορές, είναι τουλάχιστον αστείο. Πάλι τζάμπα μάγκες στην πλάτη του καταναλωτή; Για πόσα χρόνια ακόμα;

Τέλος για το αγαπητό ΠΑΣΟΚ που κι αυτό κάενι επισήμως την πάπια: Το έγκλημα από εσάς ξεκίνησε με το που πέθανε ο πατέρας σου Γιώργο. Ο μόνος που στήριξη την Ολυμπιακή με οποιοφήποτε κόστος και όχι λόγω Δήμητρας... Ο μόνος που είχε άποψη για το πόσο απαραίτητο είναι στη χώρα να έχει κρατικά ελεγχόμενο "μεγάλο" αερομεταφορέα. Έχω λοιπόν να σας κάνω κάτι προτασούλες μιας και σας έπιασε με τον καινούριο μήνα και διάθεση αντιπολίτευσης :

1. Ζητήστε την μηχανογραφημένη λίστα των προμηθειών της Ολυμπιακής από το 2004 και μετά. Να δούμε...Μήπως λέω κάποιοι έκαναν δουλειές ενώ το κλείσιμο ήταν βέβαιο, άρα και η ατιμωρησία απορροφούμενη από τον ιδιώτη ή τον μέλλοντα εκκαθαριστή...!!! Λέω τώρα...

2. Ζητήστε την λίστα όλων των συμβασιούχων από το 2004 και μετά. Πόσοι και ποιοί; Με τι αποδοχές, σε τι οργανικά πόστα; Με εφαρμογή ποιού νόμου συνεχίζεται αυτό το ωραίο παιχνιδάκι των 8μήνων συμβάσεων; Ακόμα και σήμερα πόσοι ακριβώς έχουν προσληφθεί; Πόσοι απασχολούνται; Γιατί όλοι ξέρουμε ότι ο αριθμός των μονίμων έχει ελαχιστοποιηθεί και ειδικά οι χειριστές!!!

3. Ποιές γραμμές έχουν ακυρωθεί; Πότε η καθε μία; Με τι έκθεση σκοπιμότητας από πίσω της; Ποιός αποφάσισε το κλείσιμο; Ποιός πήρε τα slots; Και με στοιχεία της ΥΠΑ ποιός πήρε τελικά το μερίδιο αγοράς;

4. Τα πρακτικά όλων των ΔΣ από το 2004 και μετά. Ζητήστε τα στην Βουλή και δώστε τα στην δημοσιότητα. Ειδικά αυτά που αφορούν προμήθειες. Και όχι μόνο ζητήστε και όλα τα πρακτικά των τεχνικών επιτροπών. Ναι κύριε καχριμάκη είναι χιλιάδες σελίδες. Πάρτε εθελοντές (και όχι μόνο για τα πανηγύρια) και ζητήστε να σας βοηθήσουν.

5. Ζητήστε τα βιογραφικά όλων των διευθυντών της Ολυμπιακής και δώστε τα στην δημοσιότητα. Με τι πτυχία είναι ; Ποιά είναι ι εξειδικευμένη γνώση; Πως επιλέγησαν; Υπάρχουν πρακτικά και τι λένε για την επιλογή τους ;

Και επειδή η "υψηλή" σας αντιπολίτευση το Κολωνάκι δεν προλαβαίνει. Δημοσιεύστε τα στο διαδίκτυο και θα σας δώσουμε εμείς τα κατάλληλα στοιχεία. Dont worry  be happy....

Αν δεν γίνουν όλα αυτά, μην ξαναμιλήστε για ψηφοφορίες και συνταγματικές αναθεωρήσεις που εσείς οι ίδιοι δεν συμμετείχατε...Μην δουλευόμαστε κιόλας μεταξύ μας....Πάλι μια επικοινωνική παπαριά, αντί να ασχοληθούμε λίγο και με τα προβλήματα του κοσμάκη που οσονούπω μένει άνεργος;

Αλλιώς μην παραπονιέσται ότι ο λαός δεν ξεχνά τι σημαίνει δεξιά, αλλά και τι σημαίνει ΠΑΣΟΚ.

Αναμένουμε με αγωνία

του Εμμανουήλ Μανωλεδάκη

αντιπροέδρου της Φιλελεύθερης Συμμαχίας

(δημοσιεύθηκε στον Ελεύθερο Τύπο, μπορείτε να το σχολιάσετε στο e-rooster.gr)

Η αφορμή για να γραφτεί αυτό το άρθρο δόθηκε από την εμφάνιση στον Ελεύθερο Τύπο της 16^ης Ιουλίου 2008 του άρθρου του κ. Μελετόπουλου με τίτλο «Οικονομικός φιλελευθερισμός και κοινωνικό κράτος» το οποίο στη συνέχεια αναδημοσιεύθηκε και στον δικτυακό τόπο της «Προοδευτικής πολιτικής».

Το άρθρο αυτό ξεκινά με τη σωστή διαπίστωση ότι, «όπως όλες οι ιδεολογικού χαρακτήρα συζητήσεις στη χώρα μας, έτσι και η συζήτηση περί του βέλτιστου οικονομικού συστήματος χαρακτηρίζεται από υπερβολές, αγκυλώσεις, στερεότυπα και διαστρέβλωση των εννοιών.» Δυστυχώς όμως η συνέχεια του άρθρου επιβεβαιώνει τον κανόνα αυτό και ο συγγραφέας του υποκύπτει στις υπερβολές, τις αγκυλώσεις, τα στερεότυπα και τη διαστρέβλωση των εννοιών που ο ίδιος θέλησε να αποφύγει. Υποκύπτει δηλαδή στα στερεότυπα που κυριάρχησαν τις τελευταίες δεκαετίες και που θέλουν τον φιλελευθερισμό και τους Έλληνες εκπροσώπους του να διακατέχονται από (α) αδιαφορία για το εθνικό συμφέρον (β) εξιδανίκευση της αγοράς ως ενός τέλεια αυτορρυθμιζόμενου συστήματος και (γ) μία ολοκληρωτική απόρριψη της κοινωνικής δικαιοσύνης.

Κατά τη γνώμη του υπογράφοντος είναι αντιδεοντολογικό και απαράδεκτο να αποδίδονται διαστρεβλωμένες –και κάποιες φορές αντεστραμμένες στο αντίθετό τους- οι θέσεις που κατά καιρούς διατύπωσαν οι Έλληνες φιλελεύθεροι για να «αποδειχθούν» εύκολα στη συνέχεια οι διαβολικές τους επιδιώξεις. Όμως η δαιμονοποίηση αυτή δεν προάγει τον διάλογο, ακυρώνει αναγκαίες πολιτικές συγκλίσεις και συνεργασίες που έχει ανάγκη ο τόπος και δεν βοηθά στην ανανέωση του πολιτικού σκηνικού.

Φιλελευθερισμός και εθνικό συμφέρον

Για τους φιλελεύθερους το κράτος-έθνος αποτελεί αναχρονισμό στο βαθμό που δεν αναγνωρίζει τον διαφορετικό εθνικό αυτοπροσδιορισμό κάποιων πολιτών του, που επιβάλλει περιορισμούς προς όφελος μιας θρησκείας ή γλώσσας, που ορθώνει κάθε είδους προστατευτικά τείχη για να μην αλωθούν τα εθνικά μονοπώλια από «ξένους», που καλλιεργεί συγκεκριμένους εθνικούς μύθους… Αυτό το κράτος-έθνος που βασιζόταν στην ιδεοληψία της φυλετικής, θρησκευτικής και γλωσσικής ομοιογένειας και καθαρότητας ευθύνεται για τις εθνοκαθάρσεις του 20ού αιώνα, με ποιο πρόσφατο παράδειγμα αυτό της Γιουγκοσλαβίας. Για αυτόν τον τύπου εθνικού-κράτους οι Έλληνες φιλελεύθεροι, πράγματι, αισθάνονται αποστροφή. Αυτή η αποστροφή για τον συγκριμένο τύπο κράτους-έθνους ερμηνεύεται από τους διαστρεβλωτές του φιλελευθερισμού σαν αδιαφορία των Ελλήνων φιλελευθέρων για το εθνικό συμφέρον. Είναι όμως έτσι, ή έτσι βολεύει τους πολέμιούς του;

Για τους φιλελεύθερους συλλογικές έννοιες όπως το «Έθνος» δεν δικαιολογούν δικαιώματα περισσότερα και πέραν αυτών που έχει το κάθε μέλος του συγκεκριμένου «Έθνους» ξεχωριστά. Η προσέγγιση αυτή μπορεί να αποτελέσει τη βάση για ένα νέο εθνισμό, που τοποθετείται στον αντίποδα του εθνικισμού, και που αποτελεί το μόνο πλαίσιο που εγγυάται την πλήρη εφαρμογή των ατομικών δικαιωμάτων στις σύγχρονες πολυεθνικές, πολυφυλετικές κοινωνίες. Ο νέος εθνισμός αποτελεί και τη μόνη ρεαλιστική λύση στην αλλαγή της πληθυσμιακής συγκρότησης των κοινωνιών δίνοντας στους κάθε λογής εθνικά αυτοπροσδιοριζόμενους πολίτες να αντιλαμβάνονται την ένταξή τους στο «Έθνος» όχι σε κάποια κοινή καταγωγή, θρησκεία, ράτσα ή παράδοση, αλλά σαν συμπερίληψή τους σε ένα σύστημα κανόνων που προστατεύει τα ατομικά τους δικαιώματα και ελευθερίες. Δείγμα αυτού του νέου εθνισμού αποτελούν δυτικά κράτη-«Έθνη» όπως οι ΗΠΑ, ο Καναδάς και η Αυστραλία στα οποία η «εθνική» συνείδηση παραπέμπει σε ένα κοινό αίσθημα αποδοχής συγκεκριμένων αξιών και κανόνων που υπαγορεύει το Σύνταγμα και οι νόμοι και που προστατεύουν το δικαίωμα του κάθε ένα να αισθάνεται πχ. Ελληνοαμερικάνος και να παρελαύνει, ενώπιον επισήμων του ελληνικού κράτους, κραδαίνοντας ελληνικές σημαίες στην 5^η λεωφόρο της Νέας Υόρκης την 25^η Μαρτίου κάθε χρόνου.

Αυτού του τύπου το εθνικό συμφέρον υπερασπίστηκαν στους παγκόσμιους πολέμους που συμμετείχαν, για παράδειγμα, οι αμερικανοί στρατιώτες δηλαδή από κοινού Έλληνες, Ινδιάνοι, Αφροαμερικάνοι, Ιρλανδοί, Ισπανόφωνοι, Ιταλοί και άλλοι που πέραν της κοινής στρατιωτικής στολής που φορούσαν ήξεραν ότι πολεμούσαν κατά ενός ολοκληρωτισμού που αν επικρατούσε θα τους καταργούσε, μεταξύ άλλων, το δικαίωμα να αυτοπροσδιορίζονται ελεύθερα όπως επιθυμούν, να τηρούν ελεύθερα τις παραδόσεις τους και να ευημερούν στα πλαίσια ενός συστήματος που δίνει αδιάκριτα σε όλους ίσες ευκαιρίες και εγγυάται την ισότητα απέναντι στον Νόμο. Αυτή είναι για τους φιλελεύθερους η σύγχρονη έννοια του εθνικού συμφέροντος και για αυτό το εθνικό συμφέρον προτείνουν συγκεκριμένα μέτρα περιφρούρησής του.

Το εθνικό συμφέρον, για τους φιλελεύθερους, εμπεριέχει την προάσπιση της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας μέσω αποτελεσματικής αμυντικής θωράκισής της δεδομένου ότι η προάσπιση τής εδαφικής ακεραιότητας τής χώρας αποτελεί ταυτόχρονα προάσπιση των ατομικών ιδιοκτησιών και του γεωγραφικού χώρου στον οποίο έχουν εφαρμογή τα δικαιώματα και οι ελευθερίες των πολιτών της. Οι Έλληνες φιλελεύθεροι προτείνουν σύγχρονο και αποτελεσματικό στρατό για την προστασία της χώρας από πιθανούς εξωτερικούς εχθρούς που θα επιδίωκαν την βίαιη προσάρτηση εδαφών της χώρας, σε αντίθεση με όσους αποδεικνύουν μια παρωχημένη και επικίνδυνη για την ασφάλεια της χώρας προσκόλληση σε αμυντικές δομές που εξυπηρετούν πόλεμο χαρακωμάτων του πρώτου παγκοσμίου πολέμου και όχι σύγχρονες αμυντικές ανάγκες. Για τον λόγο αυτό οι Έλληνες φιλελεύθεροι προτείνουν την κατάργηση της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας, και τη σταδιακή μετατροπή του στρατού σε επαγγελματικό, αντιλαμβανόμενοι –μόνοι στην Ελλάδα- ότι μόνο υψηλού επιπέδου επαγγελματίες μπορούν να αντιμετωπίσουν με επιτυχία τη τεχνολογική πολυπλοκότητα των σύγχρονων οπλικών συστημάτων με τα οποία διεξάγονται οι σύγχρονοι πόλεμοι.

Οι Έλληνες φιλελεύθεροι θεωρούν ότι το εθνικό συμφέρον δεν περιορίζεται μόνο στην προάσπιση της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας, αλλά συμπεριλαμβάνει, προϋποθέτει και εξυπηρετείται από την ύπαρξη μιας ισχυρής οικονομίας, κοινωνικής συνοχής, ενός εμπεδωμένου κράτους δικαίου και την συμμετοχή της χώρας στους δυτικούς θεσμούς (Ευρωπαϊκή Ένωση, Συμβούλιο της Ευρώπης, ΝΑΤΟ).

Οι κατηγορίες περί των «αδιάφορων για το εθνικό συμφέρον» φιλελευθέρων παραγνωρίζουν ότι στις φιλελεύθερες ιδέες και τους φορείς τους οφείλει το νεοελληνικό κράτος την ύπαρξη του και τα φιλελεύθερα συντάγματα των πρώτων εθνοσυνελεύσεων. Οι κατηγορίες αυτές όταν απευθύνονται στους σημερινούς έλληνες φιλελεύθερους κρύβουν το μείζον πρόβλημα του καιρού μας, δηλαδή την επιδείνωση όλων των παραγόντων που συνιστούν το εθνικό συμφέρον εξαιτίας καταστροφικών πολιτικών των κυβερνήσεων των τελευταίων τριάντα ετών. Οι κατηγορίες κατά των φιλελεύθερων ως «αδιάφορων για το εθνικό συμφέρον» συσκοτίζουν τον ρόλο αυτών που αποδεδειγμένα έβλαψαν το εθνικό συμφέρον, επικαλούμενοι συνήθως την εξυπηρέτηση του, και οι οποίοι ευθύνονται για τη διάλυση της οικονομίας, τη μετατροπή της κοινωνίας σε αρένα διαμάχης παρασιτικών ομάδων, την αντικατάσταση της ισχύος του νόμου από το «δίκιο» του ισχυροτέρου και την υποβάθμιση του ρόλου της χώρας σε, απομακρυσμένη από τη Δύση, βαλκανική επαρχία. Σε αυτόν τον κατήφορο της Ελλάδας, οι φιλελεύθεροι, παλιοί και νέοι, ήταν οι μόνοι που με συνέπεια αντέδρασαν και συνεχίζουν να αντιδρούν, πληρώνοντας βαρύτατο πολιτικό κόστος.

Φιλελευθερισμός και παντοκρατορία της αγοράς

Για τους φιλελευθέρους –και όχι τους πολέμιούς τους- φιλελευθερισμός και παντοκρατορία της αγοράς (laissez-faire) δεν συμπίπτουν. Ο Χάγιεκ (The constitution of liberty, σελ. 381) σε σχετική του αναφορά επισημαίνει:

«Με άλλες λέξεις ενώ το laissez-faire θεωρεί ότι η αγορά είναι ένας τέλειος θεσμός (με τον ίδιο τρόπο που ο κομμουνισμός θεωρεί ότι το κράτος είναι ένας τέλειος θεσμός), ο φιλελευθερισμός θεωρεί ότι τέλειοι θεσμοί δεν υπάρχουν. Αποτυχίες της αγοράς (συγκεκριμένες και γνωστές) υπάρχουν και δικαιολογούν την κρατική παρέμβαση. Όμως η παρέμβαση αυτή θα πρέπει να είναι η ελάχιστα αναγκαία όχι μόνο ποσοτικά αλλά και ποιοτικά.»

Σχεδόν 200 χρόνια νωρίτερα ο Adam Smith είχε ήδη επισημάνει στον «Πλούτο των Εθνών» ότι «Επιχειρηματίες του ίδιου κλάδου σπανίως συναντώνται, ακόμα και για διασκέδαση, αλλά όταν το κάνουν, πάντοτε η συζήτηση καταλήγει σε μια συνωμοσία κατά του κοινού ή σε ένα σχέδιο αύξησης των τιμών».

H Φιλελεύθερη Συμμαχία στο πρόγραμμα της όχι μόνο αναγνωρίζει τις ατέλειες της αγοράς αλλά είναι και ο μόνος πολιτικός φορέας που προτείνει συγκεκριμένα μέτρα για την αντιμετώπισή τους. Για παράδειγμα, προτείνει τη Συνταγματική κατοχύρωση της ενίσχυσης του ανταγωνισμού και της λειτουργίας της ελεύθερης αγοράς και προτείνει μέτρα που αναβαθμίζουν την κρατική εποπτεία σε θέματα ανταγωνισμού, με αναβάθμιση και διεύρυνση της εποπτείας της Επιτροπής Ανταγωνισμού, της ΕΕΤΤ και της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας για την εξασφάλιση υγιούς ανταγωνισμού στην οικονομία, τις τηλεπικοινωνίες και την ενέργεια.

Για τη Φιλελεύθερη Συμμαχία οι ατέλειες της αγοράς συνήθως συνιστούν παραβίαση νόμων, τη τήρηση των οποίων το σημερινό αδυνατεί να επιβλέψει το ελληνικό κράτος και να εκδικάσει η ελληνική δικαιοσύνη. Βασικό πρόβλημα αποτελεί η πολυνομία που δημιουργεί ένα ασαφές κανονιστικό πλαίσιο που εμποδίζει τη δράση των ελεγκτικών μηχανισμών του κράτους και το οποίο επιτρέπει στους παρανομούντες να κερδίζουν τις υποθέσεις, μέσω προσφυγών σε μια ανεπαρκή και εξαρτημένη από την εκτελεστική εξουσία δικαιοσύνη. H Φιλελεύθερη Συμμαχία είναι, και στο τομέα αυτό, ο μόνος πολιτικός φορέας που προτείνει μέτρα τα οποία αναβαθμίζουν τη δυνατότητα της εκτελεστικής και δικαστικής εξουσίας ώστε να εκπληρώσουν αποτελεσματικά τον ρόλο τους, όπως:

• κατάργηση της πολυνομίας με επαναξιολόγηση όλων των νομοθετημάτων που βρίσκονται σε ισχύ μέχρι σήμερα, κατάργηση των αλληλοσυγκρουόμενων νομοθετικών ρυθμίσεων όπως και όσων αντιβαίνουν το κοινοτικό δίκαιο, το διεθνές δίκαιο και το ελληνικό Σύνταγμα και αντικατάστασή τους από νέες διατάξεις κατάλληλα κωδικοποιημένες και εκσυγχρονισμένες.
• πλήρη αυτονόμηση της Δικαιοσύνης από παρεμβάσεις της εκτελεστικής εξουσίας και εξαρτήσεις από αυτήν, μέσω της εκλογής της ηγεσίας της από ειδική πλειοψηφία της Βουλής, τη δημιουργία δικαστικής αστυνομίας και την οικονομική της αυτάρκεια.

Πέρα από αυτό το, πολύ σημαντικό, γενικό πλαίσιο λειτουργίας της ελεύθερης οικονομίας και της πρόληψης των όποιων στρεβλώσεων της ας δούμε πόσο πιστεύουν οι φιλελεύθεροι στη «παντοκρατορία της αγοράς» στα ειδικά ζητήματα, χρησιμοποιώντας σαν παράδειγμα τα μέτρα που προτείνουν για το ασφαλιστικό. Οι προτάσεις της Φιλελεύθερης Συμμαχίας, όπως κατατίθενται στο πρόγραμμα της, για την επίλυση του ασφαλιστικού προβλήματος είναι οι παρακάτω:

1. Κάθε Έλληνας πολίτης υποχρεούται να καταθέτει σε ειδικού τύπου λογαριασμό τράπεζας ή ασφαλιστικού ιδρύματος (δημόσιου ή ιδιωτικού) της επιλογής του τις ασφαλιστικές του εισφορές, καθ' όλη τη διάρκεια του εργασιακού του βίου. Στον ίδιο λογαριασμό κατατίθενται και οι εργοδοτικές εισφορές. Οι ασφαλιστικές εισφορές κάθε ασφαλισμένου και οι εργοδοτικές εισφορές υπέρ αυτού αποτελούν ατομική ιδιοκτησία του ασφαλισμένου, οι οποίες εάν δεν εισπραχθούν στο σύνολό τους λόγω πρόωρου θανάτου, μεταβιβάζονται στους νόμιμους κληρονόμους.
2. Το συντάξιμο όριο ηλικίας είναι αυτό που προσδιορίζει ελεύθερα ο εργαζόμενος στο ασφαλιστήριο συμβόλαιό του και σχετίζεται άμεσα με το ύψος των ασφαλιστικών εισφορών του. Κατά συνέπεια, υπερβολικά αυξημένες εισφορές μπορούν να συνεπάγονται εξαιρετικά πρόωρη συνταξιοδότηση ή αντίστροφα, οι μειωμένες εισφορές να συνεπάγονται καθυστερημένη συνταξιοδότηση.
3. Κάθε Έλληνας και Ελληνίδα δικαιούται μια ελάχιστη εγγυημένη σύνταξη στο πλαίσιο του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος. Η υλοποίηση του μέτρου αυτού γίνεται μέσω της κάλυψης από το κράτος της διαφοράς μεταξύ της σύνταξης του ασφαλιστικού φορέα και του ποσού του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος, εφόσον η πρώτη είναι χαμηλότερη.
4. Επί πλέον της παροχής της αυτής, ο κάθε πολίτης θα είναι ελεύθερος να κερδίζει με οποιοδήποτε νόμιμο τρόπο οποιοδήποτε επιπλέον εισόδημα. Η συνταξιοδότηση ενός εργαζομένου δεν θα τον υποχρεώνει σε αυτόματη και αναγκαστική αποχή από κάθε εργασία. Ο συνταξιούχος θα μπορεί να εργάζεται, εφόσον φυσικά του προσφέρεται εργασία (όχι όμως στο δημόσιο), για να συμπληρώνει τη σύνταξή του.
5. Τα ασφαλιστικά ιδρύματα και οι τράπεζες που θα πιστοποιούνται από το κράτος ώστε να διαθέτουν τους ειδικού τύπου ασφαλιστικούς λογαριασμούς, θα πρέπει να ανταγωνίζονται ελεύθερα μεταξύ τους για την προσέλκυση ασφαλιστικών εισφορών μέσω της παροχής πρόσθετων ωφελημάτων στους ασφαλισμένους και της παροχής πολλαπλών ασφαλιστικών προγραμμάτων. Μέσω του ανταγωνισμού αυτού οι ασφαλισμένοι θα αποσπούν σημαντικό μερίδιο των κερδών που θα απορρέουν από την διαχείριση των ασφαλίστρων από τις τράπεζες και άλλα ασφαλιστικά ιδρύματα.
6. Κάθε εργαζόμενος μπορεί να αλλάζει, υπό προϋποθέσεις, ασφαλιστικό πρόγραμμα και/ή ασφαλιστικό οργανισμό όποτε το θελήσει. Οι ασφαλιστικές συνεισφορές εργαζομένων και εργοδοτών εκπίπτουν κάθε φόρου ενθαρρύνοντας με αυτόν τον τρόπο την αποταμίευση και την ελεύθερη διαμόρφωση από κάθε εργαζόμενο του επενδυτικού του χαρτοφυλακίου και συνεπώς του συνταξιοδοτικού του μέλλοντος.
7. Τα διαθέσιμα των ασφαλιστικών ιδρυμάτων και των τραπεζών που θα πιστοποιούνται από το κράτος θα τελούν υπό την παρακολούθηση και την εγγύησή του και θα διαθέτουν ειδικό αποθεματικό ταμείο κάλυψης κινδύνου που θα είναι άμεσα διαθέσιμο στους δικαιούχους σε περίπτωση χρεοκοπίας κάποιου ασφαλιστικού ιδρύματος.
8. Έχουν μελετηθεί και είναι εφαρμόσιμα μια σειρά από μέτρα για τη μετάβαση από τη σημερινή προβληματική κατάσταση στην προτεινόμενη υγιή και αυτοσυντηρούμενη.

Μετά την ανάγνωση των παραπάνω προτάσεων γίνεται προφανής, για τον καλοπροαίρετο αναγνώστη, ο τρόπος που εισάγουν οι φιλελεύθεροι τους μηχανισμούς και θεσμούς της ελεύθερης αγοράς σε τελματωμένες καταστάσεις όπως αυτή της ασφάλισης. Χωρίς δογματισμούς και ιδεολογισμούς, η Φιλελεύθερη Συμμαχία προτείνει ρεαλιστικά και πραγματοποιήσιμα μέτρα που η εφαρμογή τους θα εξασφαλίσουν στους πολίτες ελευθερία επιλογών και παροχή υψηλής ποιότητας ασφαλιστικές υπηρεσίες, με ταυτόχρονη συμπίεση του κόστους τους λόγω ανταγωνισμού. Γίνεται επίσης προφανές ότι όποτε προτείνεται από τη Φιλελεύθερη Συμμαχία η χρήση των δυνάμεων της ελεύθερης αγοράς τότε η πρόταση αυτή συνοδεύεται από μέτρα αντιστάθμισης συγκεκριμένων κινδύνων αποτυχιών της αγοράς (π.χ. χρεοκοπίες ασφαλιστικών ιδρυμάτων) και εξασφάλισης από το κράτος ισχυρού ρυθμιστικού και εποπτικού ρόλου. Αν τα μέτρα αυτά δεν αρκούν, ή αν κάποιοι άλλοι κίνδυνοι δεν αντιμετωπίζονται, τότε η Φιλελεύθερη Συμμαχία δεν θα είχε καμιά αντίρρηση να διερευνηθούν πρόσθετα μέτρα, ή τα προτεινόμενα να αντικατασταθούν με άλλα.

Ποιός όμως, πλην των φιλελευθέρων, ενδιαφέρεται να διερευνήσει σε τόσο βάθος την αναζήτηση λύσεων, και ποιός έχει τη τεχνική δυνατότητα να το κάνει; Ποιο άλλο πολιτικό κόμμα στην Ελλάδα αντιμετωπίζει με ανάλογη υπευθυνότητα τα προβλήματα που έχουν οι πολίτες υποδεικνύοντας συγκεκριμένες λύσεις, και προβλέποντας μέτρα για πιθανές στρεβλώσεις και κινδύνους που θα προκύψουν; Δυστυχώς κανένα. Αντίθετα φαίνεται ότι αρκεί μια κατηγορία περί «παντοκρατορίας της αγοράς» για να απορριφθούν μεμιάς προτάσεις λεπτομερείς και συγκεκριμένες ώστε να δικαιολογηθεί με αυτό τον τρόπο η κενότητα λόγου, η γενικολογία και η απλούστευση. Ή μάλλον για να δικαιολογηθεί η υπεκφυγή…

Όμως η υπεκφυγή, μέσω της μη-κατάθεσης ανατρεπτικών προτάσεων, υπηρετεί τη συντήρηση της παντοκρατορίας του κρατισμού που με θρησκευτική ευλάβεια προώθησε το πολιτικό σύστημα τα τελευταία τριάντα χρόνια. Τα αποτελέσματα αυτής της, πραγματικής και όχι υποθετικής παντοκρατορίας, πληρώνουν σήμερα οι πολίτες βιώνοντας καθημερινά την ακρίβεια, τη φτώχεια και την ανεργία.

Η πολιτική και ιδεολογική αμφισβήτηση, από τους φιλελεύθερους, αυτής της παντοκρατορίας του κρατισμού αποτελεί και τη βασική αιτία των επιθέσεων που υφίστανται.

Φιλελευθερισμός και συλλογική ευημερία

Για τους φιλελεύθερους η επιδίωξη της ευτυχίας αποτελεί ένα από τα αναφαίρετα δικαιώματα κάθε ατόμου. Για την ευόδωση αυτού του στόχου οι φιλελεύθεροι προτείνουμε την ελεύθερη αγορά, την ισότητα των πολιτών έναντι του νόμου και την εμπέδωση κράτους δικαίου. Σε αυτό το πλαίσιο ο πολίτης έχει ισότητα ευκαιριών και δυνατότητα ευρύτατου φάσματος επιλογών για να διαμορφώσει ελεύθερα κάθε πτυχή της ζωής του με βάση τα προσωπικά του κριτήρια και επιθυμίες.

Αυτή η φιλελεύθερη προσέγγιση χαρακτηρίζεται ως «αντικοινωνική, ατομικιστική και εν πολλοίς εγωιστική» που συνιστά τάχα «ολοκληρωτική απόρριψη της κοινωνικής δικαιοσύνης». Η προσέγγιση αυτή χρεώνεται πολιτικά στους «Έλληνες νεοφιλελεύθερους που εμφανίσθηκαν τη δεκαετία του '80» φωτογραφίζοντας τους Α. Ανδριανόπουλο και Σ. Μάνο, ενώ το αναδημοσιευμένο άρθρο στο ppol.gr παραπέμπει με διαδικτυακό σύνδεσμο στις ιστοσελίδες της «Φιλελεύθερης Συμμαχίας».

Οι κατηγορίες κατά των «κοινωνικά ανάλγητων» φιλελευθέρων παραγνωρίζουν το γεγονός ότι όπου εφαρμόστηκαν οι φιλελεύθερες προτάσεις τους δημιουργήθηκε πλούτος για όλους και όπως έδειξε και πρόσφατη έρευνα ο σημαντικότερος παράγοντας για την ευτυχία των ανθρώπων είναι τελικά το εύρος της ελευθερίας που έχουν στις επιλογές που κάνουν στη ζωή τους.

Με γνώμονα τη πραγμάτωση της ευημερίας, για κάθε άτομο ξεχωριστά και για τη κοινωνία συνολικά, η Φιλελεύθερη Συμμαχία κατέθεσε το πρόγραμμα της του οποίου όλες οι προτάσεις έχουν μελετηθεί και έχουν πίσω τους μακρά εμπειρία εφαρμογής σε πολλές χώρες του κόσμου (δραστική μείωση φορολογίας στην Ιρλανδία, απεξάρτηση εκπαίδευσης από το κράτος στην Αγγλία και την Αμερική, χωρισμός εκκλησίας κράτους σε όλη την Ευρώπη, διανομή της κρατικής περιουσίας στην Εσθονία, κεφαλαιοποιητικό ασφαλιστικό σύστημα στην Ελβετία κλπ ).

Μερικά «αντικοινωνικά, ατομικιστικά και εν πολλοίς εγωιστικά» μέτρα που προτείνονται από τη Φιλελεύθερη Συμμαχία είναι τα παρακάτω:

• μίνιμουμ εγγυημένο εισόδημα για κάθε πολίτη, δηλαδή κάθε ενήλικος Έλληνας να λαμβάνει εφ΄ όρου ζωής, κάθε μήνα, συγκεκριμένο ποσό που θα καθοριστεί ανάλογα με τις δυνατότητες του κράτους. Αξίζει να σημειωθεί ότι η πρόταση αυτή -που όψιμα ανακάλυψαν, σοσιαλιστές και συντηρητικοί- διατυπώθηκε ήδη από τη δεκαετία του '50 από φιλελεύθερους οικονομολόγους
• μεικτό σύστημα ασφάλισης που θα διασφαλίζει μακροπρόθεσμα τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος και το οποίο ήδη περιγράφηκε αναλυτικά στη προηγούμενη παράγραφο.
• καθιέρωση κουπονιών εκπαίδευσης για όλους τους μαθητές και σπουδαστές τα οποία θα δώσουν την ευκαιρία σε αυτούς και στις οικογένειές τους να επιλέξουν ελεύθερα το εκπαιδευτικό ίδρυμα που επιθυμούν, ανεξάρτητα του χαρακτήρα του, μεταφέροντας δια της επιλογής τους στο ίδρυμα αυτό τη δημόσια χρηματοδότηση που τους αναλογεί.
• δωρεάν διανομή σε όλους τους πολίτες, σε ίσης οικονομικής αξίας μερίδια, όλης της μη αξιοποιούμενης ακίνητης περιουσίας του Δημοσίου
• την χρήση της έκτασης του αεροδρομίου του Ελληνικού με στόχο την αναδιανομή της για τη δημιουργία πάρκων παντού στην Αττική, ιδίως στις ποιο υποβαθμισμένες περιοχές της.
• κατάργηση της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας και δημιουργία επαγγελματικού στρατού.
• απάλειψη όλων των δικονομικών προνομίων του Δημοσίου.
• αποποινικοποίηση όλων των πταισμάτων, αντικατάστασή τους με διοικητικά πρόστιμα.
• αποϊδρυματοποίηση της ποινής με υιοθέτηση εναλλακτικών μέτρων σωφρονισμού (κοινωνική εργασία, περιορισμοί στην κίνηση κλπ).
• αποποινικοποίηση της χρήσης όλων των τοξικοεξαρτητικών ουσιών
• σεβασμός του φυλετικού, θρησκευτικού, εθνικού αυτοπροσδιορισμού κάθε Έλληνα πολίτη.

Οι θέσεις της Φιλελεύθερης Συμμαχίας καταρρίπτουν τις κατηγορίες περί κοινωνικής αναλγησίας. Οι κατηγορίες αυτές προσπαθούν να συγκαλύψουν ότι το πραγματικό εμπόδιο στη πραγμάτωση της ατομικής ευημερίας των πολιτών και της συλλογικής ευημερίας της κοινωνίας που δεν είναι άλλο από το διεφθαρμένο και αυταρχικό κράτος και το πολιτικό σύστημα που το υπηρετεί τα τελευταία τριάντα χρόνια. Οι κατηγορίες κατά των «κοινωνικά ανάλγητων» φιλελευθέρων καθαγιάζουν αυτόματα τους πραγματικά κοινωνικά ανάλγητους, αυτούς δηλαδή που με σημαία «το δίκιο του εργάτη» οδήγησαν τους Έλληνες στη σημερινή φτώχεια και την απόγνωση.

Συμπέρασμα: οι φιλελεύθεροι φταίνε για όλα;

Όμως το πλέον ενδιαφέρον σημείο του συγκεκριμένου άρθρου, στο οποίο απαντά το παρόν κείμενο, αφορά στο τελικό του συμπέρασμα όπου, ούτε λίγο ούτε πολύ, αναφέρει ότι «η εγχώρια εκδοχή του νεοφιλελευθερισμού, λόγω των εξιδανικεύσεών της και της αποστροφής προς το εθνικό και κοινωνικό συμφέρον, δεν υιοθετήθηκε από το πολιτικό σύστημα και την κοινή γνώμη και είχε περιθωριακή απήχηση».

Με λίγα λόγια ο αρθρογράφος πιθανολογεί ότι το πολιτικό σύστημα θα μπορούσε να είχε κάνει φιλελεύθερες επιλογές αλλά, λόγω των αλλόκοτων θέσεων που είχε υιοθετήσει η «εγχώρια εκδοχή του νεοφιλελευθερισμού», επέλεξε τελικά τον κρατισμό! Επιπλέον, οι Έλληνες φιλελεύθεροι ευθύνονται και γιατί, λόγω των –υποτιθέμενων- θέσεων τους, «δεν άρχισε ποτέ στην Ελλάδα μία υπεύθυνη συζήτηση για την έννοια και τη λειτουργία μιας οικονομίας της αγοράς δυτικού τύπου» !

Είμαι βέβαιος ότι αυτή είναι μια βολική, για το Ελληνικό πολιτικό σύστημα, «δικαιολόγηση» της χρεοκοπίας του. Δεν είμαι όμως καθόλου βέβαιος ότι η δικαιολογία αυτή είναι πειστική για τους πολίτες που, υπό το φώς ραγδαίων εξελίξεων, ανακαλύπτουν οργισμένοι τους πραγματικούς υπεύθυνους της αθλιότητας που ζουν.

Φιλελευθερισμός εναντίον καπιταλισμού

Δημήτρης Σκάλκος* (από το e-rooster)

Η παραπλανητική ταύτιση του φιλελευθερισμού με τον καπιταλισμό αποτελεί εξαιρετικά σύνηθες φαινόμενο. Για τη παρανόηση αυτή, ευθύνες δεν φέρουν μόνο η αντι-καπιταλιστική Αριστερά και η αντι-φιλελεύθερη Δεξιά, αλλά και οι φιλελεύθεροι που έχουν αναπτύξει ενστικτωδώς (σχεδόν μηχανιστικά, για τον Frank Van Dun) φιλο-επιχειρηματικά καπιταλιστικά αντανακλαστικά.Ωστόσο, η αγορά (και συνακόλουθα ο φιλελευθερισμός) δεν πρέπει να συγχέονται με τον καπιταλισμό. Ο καπιταλισμός είναι το οικονομικό σύστημα οργάνωσης της παραγωγικής διαδικασίας που χρησιμοποιεί την επιδίωξη του οικονομικού κέρδους ως τη κινητήρια δύναμη του. Ο οικονομικός φιλελευθερισμός είναι η πολιτική ιδεολογία των ελεύθερων αγορών. Καθώς δεν υπάρχει ένα καπιταλιστικό σύστημα αλλά διαφορετικά μοντέλα καπιταλισμού που αντιστοιχούν σε διαφορετικές μορφές οργάνωσης των αγορών, αντίστοιχα υπάρχουν και διαφορετικοί φιλελευθερισμοί.

Έτσι, είναι γνωστή η παλαιότερη, και μάλλον απλουστευτική, διάκριση ανάμεσα σε ρηνανικό και αγγλοσαξωνικό μοντέλο καπιταλισμού (Michel Albert, Καπιταλισμός Εναντίον Καπιταλισμού, 1993). Ακόμη ακριβέστερη είναι η διάκριση ανάμεσα σε τέσσερα βασικά μοντέλα καπιταλισμού, τον προστατευτικό (mercantilist- ασιατικές χώρες), τον ολιγαρχικό (oligarchic- Ρωσία) τον εταιρικό (big firm- Ιαπωνία, Ευρώπη) και τον επιχειρηματικό καπιταλισμό (entrepreneurial- στοιχεία του διακρίνονται στις ΗΠΑ) και βέβαια ένα πλήθος ενδιάμεσων παραλλαγών (William Baumol-Robert Litan- Carl Schramm, Good Capitalism, Bad Capitalism, 2007). Φυσικά, υπάρχουν και φιλελευθερισμοί που δεν αντιστοιχούν σε κανένα υπαρκτό καπιταλιστικό μοντέλο, όπως ο αναρχο-καπιταλισμός (David Friedman, Hans-Hermann Hoppe).

Ο κλασσικός φιλελευθερισμός και οι εκπρόσωποι του, όπως οι Adam Smith, David Ricardo και John Stuart Mill, όχι μόνο κατανοούσαν τις εννοιολογικές διαφορές ανάμεσα στις αγορές και τον καπιταλισμό, αλλά ήταν και ιδιαίτερα επιφυλακτικοί απέναντι στoν ασφυκτικό εναγκαλισμό των αγορών από την επιχειρηματική τάξη. Οι λιγότερο απρόσεκτοι αναγνώστες του Πλούτου των Εθνών ασφαλώς γνωρίζουν τις παρακάτω γραμμές από το έργο του θεωρητικού της ελεύθερης αγοράς και του «αόρατου χεριού»: «Οι άνθρωποι του ιδίου επαγγελματικού κλάδου σπανίως συναντώνται, ακόμη και για ψυχαγωγία, και οι συζητήσεις τους καταλήγουν σε συνωμοσία κατά του καταναλωτών, ή σε κάποια επινόηση για να αυξηθούν οι τιμές».¹

Ο Adam Smith κατανοούσε ίσως καλύτερα από κάθε άλλον ότι, οι επιχειρηματίες δεν είναι εξ ορισμού υπέρμαχοι των ανοικτών αγορών, αλλά τουναντίον συχνά τα συμφέροντά τους υπαγορεύουν να επιδιώκουν τον έλεγχο και τον περιορισμό του ελεύθερου ανταγωνισμού. Μεταφέροντας τη σκέψη του σκωτσέζου συγγραφέα στη σημερινή εποχή, οι Raghuram Rajan και Luigi Zingales, αμφότεροι καθηγητές στη Graduate School of Business του πανεπιστημίου του Σικάγο, στο βιβλίο τους με τον εύγλωττο τίτλο Σώζοντας τον καπιταλισμό από τους καπιταλιστές- απελευθερώνοντας τη δύναμη των χρηματοοικονομικών αγορών για τη δημιουργία πλούτου και τη διάχυση των ευκαιριών² επισημαίνουν τα προσκόμματα που θέτουν τα οργανωμένα επιχειρηματικά συμφέροντα στο άνοιγμα των αγορών.

Η προνομιακή τους θέση σε αγορές περιορισμένης-ελεγχόμενης πρόσβασης τους επιτρέπει τη βέβαιη απόκτηση προσόδων με το μικρότερο δυνατό κόστος και, αναμενόμενα, εξαντλούν κάθε δυνατότητα παρέμβασης στη διαμόρφωση-διατήρηση ευνοϊκών κανόνων που ρυθμίζουν τη λειτουργία των αγορών, κατά τρόπο αντίστοιχο με αυτόν των συντεχνιών των «κλειστών» επαγγελμάτων.

Η απάντηση των συγγραφέων σε αυτό το πρόβλημα είναι η επέκταση και όχι ο περιορισμός των αγορών, οι ενεργείς πολιτικές κρατικής παρέμβασης (μέσω φορολογικής, δημοσιονομικής, επενδυτικής, κλπ, πολιτικής) με στόχο τη προώθηση του ανταγωνισμού, την ανάληψη επιχειρηματικού ρίσκου, τη διαρκή καινοτομία και τον εκσυγχρονισμό των επιχειρήσεων. Για τους Razan και Zingales το ζητούμενο είναι η αναζήτηση ενός ενδιάμεσου δρόμου για τις αγορές, ανάμεσα στην ανύπαρκτη και την υπερβολική κρατική παρέμβαση. Και γράφουν σχετικά: «ενώ η απουσία κανόνων καθιστά το παίγνιο άνισο, οι υπερβολικοί κανόνες λανθασμένης κατεύθυνσης καθιστούν και πάλι το παίγνιο άνισο- μια πραγματικά ελεύθερη και ανταγωνιστική αγορά καταλαμβάνει έναν ιδιαίτερο ενδιάμεσο χώρο ανάμεσα στην απουσία κανόνων και στη παρουσία ασφυκτικών κανόνων. Ακριβώς επειδή ο ενδιάμεσος χώρος είναι τόσο περιορισμένος, ο καπιταλισμός είναι πολύ ασταθής. Εύκολα εκφυλίζεται σε ένα σύστημα κατεχόντων, για τους κατέχοντες, από τους κατέχοντες»

Το ορατό και το αόρατο χέρι της αγοράς

Η κριτική στις μεγάλες επιχειρήσεις δεν είναι άγνωστη στις θεωρητικές συζητήσεις του φιλελεύθερου χώρου, ακόμη και- αν όχι κυρίως- στα πλέον νεοφιλελεύθερα ρεύματα του (όπως, π.χ., το Libertarian Party των ΗΠΑ) και περιστρέφεται κύρια γύρω από τις απρόσωπες μορφές οργάνωσης των σύγχρονων επιχειρήσεων που οδηγούν συχνά το μάνατζμεντ τους σε ανεύθυνες επιλογές λόγω του ελλιπούς ελέγχου και της αδυναμίας απόδοσης ευθυνών (η πρόσφατη κρίση των subprime mortgages των αμερικανικών τραπεζών είναι από πολλές πλευρές διδακτική)- κάτι που έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τη θεμελιώδη αρχή του φιλελευθερισμού, αυτή της ατομικής υπευθυνότητας.

Ακριβώς αυτή η αναποτελεσματική λογοδοσία (accountability) και ζητήματα όπως η συγκέντρωση μεγάλων μεριδίων της αγοράς, ο γιγαντισμός των επιχειρήσεων μέσω εξαγορών (take-overs) και συγχωνεύσεων (mergers), ο συγκεντρωτικός έλεγχος των επιχειρήσεων, κύρια γνωρίσματα του σύγχρονου εταιρικού καπιταλισμού (corporate capitalism), συχνά έρχονται σε αντίθεση με τις βασικές αρχές του κλασσικού οικονομικού φιλελευθερισμού για τις αποκεντρωμένες και απρόσωπες αποφάσεις αναρίθμητων παραγωγών και καταναλωτών σε μία ελεύθερη αγορά.

Σήμερα, στη λήψη των οικονομικών αποφάσεων σε παγκόσμιο επίπεδο φαίνεται πως το ορατό χέρι των μεγάλων επιχειρήσεων (big firms) έχει αυξημένη διαπραγματευτική ισχύ με προφανείς στρεβλώσεις στις αγορές, όπως στις αγορές εργασίας. Φαίνεται λοιπόν πως επιβεβαιώνονται οι προβληματισμοί νεοφιλελεύθερων, κύρια ευρωπαίων, διανοητών, όπως o Friedrich Hayek³ , o Walter Eucken και ο θεμελιωτής της σχολής τους γερμανικού νεοφιλελευθερισμού, της λεγόμενης «κοινωνικής οικονομίας της αγοράς» Wilhelm Ropke⁴⁵

Ανοιχτές και αρρύθμιστες αγορές

Το πολιτικό συμπέρασμα των παραπάνω είναι πως, οι φιλελεύθεροι θιασώτες των ελεύθερων αγορών, στο βαθμό που επιθυμούν να προωθήσουν τις αρχές της ανοιχτής οικονομίας, θα πρέπει να είναι σε θέση να υπερασπιστούν τις ιδέες τους όχι μόνο απέναντι στους κρατιστές, αλλά και απέναντι στους καπιταλιστές που «βγάζουν κακό όνομα στον ίδιο τον καπιταλισμό»⁶ . Τούτο προϋποθέτει τη διάκριση ανάμεσα σε ανοιχτές αγορές και σε αρρύθμιστες αγορές.

O Bruce Bartlett, σε άρθρο του στο Capitalism Magazine, κάνει λόγο για τις αρνητικές συνέπειες του «παρεοκρατικού καπιταλισμού» (crony capitalism) και καταλήγει υποστηρίζοντας πως, «οι πραγματικοί υπέρμαχοι της ελεύθερης αγοράς πρέπει να μάχονται διαρκώς [τον παρεοκρατικό καπιταλισμό] όπως το σοσιαλισμό και τις λανθασμένες κρατικές παρεμβάσεις. Στη πραγματικότητα, πρέπει να τους αντιμάχονται περισσότερο επίπονα, διότι ο καπιταλισμός συχνά καταλήγει να χρεώνεται τις αναπόφευκτες συνέπειες τους- τις υψηλές τιμές, τους υψηλούς φόρους, την υψηλή ανεργία και τη καθυστερημένη ανάπτυξη».

Ανοιχτές αγορές λοιπόν εκεί που δεν υπάρχουν και κρατικές παρεμβάσεις υπέρ του ανταγωνισμού εκεί όπου απουσιάζουν οι ρυθμιστικοί κανόνες. Κατ’ αυτό τον τρόπο οι αγορές θα μπορέσουν να αποδώσουν και να οδηγήσουν σε οικονομική ανάπτυξη και κοινωνική ευημερία με τους τρόπους που ιστορικά μόνο αυτές μπορούν να επιτύχουν. Κάθε άλλο παρά εύκολο είναι βέβαια αυτό το εγχείρημα, ειδικά στον τόπο μας όπου κυριαρχούν ο απαίδευτος λαϊκισμός, η αφόρητη κενολογία και οι μανιχαϊστικές προσεγγίσεις.

Σημειώσεις:

1. Ο Πλούτος των Εθνών, βιβλίο Ι, κεφάλαιο 10
2. Saving Capitalism from Capitalists- Unleashing the power of financial markets to create wealth and spread opportunity, 2003
3. «The Corporation in a Democratic Society», Studies in Philosophy, Politics, and Economics, 1969
4. Economics of a Free Society, 1963
5. Για μια αναλυτική παρουσίαση των σχετικών αναζητήσεων δες, Piet-Hein Van Eeghen, «The Corporation At Issue- the class with classical liberal values and the negative consequences for capitalist practice», Journal of Libertarian Studies, vol. 19, no. 3, summer 2005
6. Theodore J. Forstmann, The Paradox of the Statist Businessman

Ο Δημήτρης Σκάλκος είναι πολιτικός επιστήμονας - διεθνολόγος και ΓΓ της Φιλελεύθερης Συμμαχίας. Από τις εκδόσεις «Κριτική» κυκλοφορεί τις επόμενες ημέρες το νέο του βιβλίο «Αλήθειες για το Φιλελευθερισμό- όψεις της ανοιχτής κοινωνίας στην Ελλάδα και στον Κόσμο».

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μετά από προσφυγή της Φιλελεύθερης Συμμαχίας, απέστειλε χθές επιστολή στην Ελλάδα με την οποία αμφισβητεί την νομιμότητα του νόμου 3631/2008 που απαγορεύει σε ιδιώτες να αποκτούν, χωρίς κυβερνητική έγκριση, πάνω από το 20% των μετοχών των ΔΕΚΟ.

Στην επιστολή της αυτή η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι ο νόμος 3631/2008 συνιστά εκτός από παραβίαση του άρθρου 56 της Συνθήκης περί ελεύθερης κυκλοφορίας κεφαλαίων και παραβίαση του άρθρου 43 περί ελευθερίας εγκατάστασης αποδεχόμενη την επιχειρηματολογία του σχετικού συμπληρωματικού υπομνήματος που έστειλε η Φιλελεύθερη Συμμαχία στην Επιτροπή στις 20 Φεβρουαρίου 2008. Η Φιλελεύθερη Συμμαχία χαιρετίζει την γνωμάτευση αυτή που αμφισβητεί τα νομικά εμπόδια που έχουν τεθεί στις ιδιωτικοποιήσεις των ΔΕΚΟ και το άνοιγμα των αγορών.

Η Φιλελεύθερη Συμμαχία, θα συνεχίσει με πολιτικές πρωτοβουλίες και νομικές ενέργειες τον αγώνα για την κατάργηση του κρατικοδίαιτου οικονομικού και πολιτικού συστήματος που δημιουργεί ανεργία και διαφθορά, που εμποδίζει τις επενδύσεις και οδηγεί σε αδιέξοδο τη νέα γενιά.

[...] Από την 1η Ιουλίου οι Ευρωπαίοι καταναλωτές έχουν το δικαίωμα να επιλέξουν την εταιρία που θα τους παρέχει ηλεκτρικό ρεύμα. Επί ελληνικού εδάφους, όπως αναφέρει σε report της η P&K, η απελευθέρωση βρίσκεται ακόμη σε…θεωρητικό επίπεδο, καθώς η ΔΕΗ και ο ευρύτερος κρατικός μηχανισμός είναι οι απόλυτοι κυρίαρχοι της αγοράς.

Όπως ακριβώς ισχύει για το σύνολο των κρατών-μελών της Ε.Ε. έτσι και για την Ελλάδα, σε περίπτωση που η διαδικασία της απελευθέρωσης της αγοράς ηλεκτρισμού δεν προχωρήσει, τότε αναμένονται ”καμπάνες” από τις αρχές ανταγωνισμού της ένωσης, το οποίο έχει ξεκαθαρίσει η αρμόδια επίτροπος, κ. Neelie Kroes. [...]

Πιο συγκεκριμένα όσον αφορά τον ανταγωνισμό όπως τον εννοεί... η ΔΕΗ διαβάσαμε:

[...]* Η λειτουργία της αγοράς

Ο κ. Φώλιας έχει ήδη στα χέρια του τις αναλυτικές περιγραφές λειτουργίας της ημερήσιας αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, όπου ως το 2005 υπήρχαν πολλοί πωλητές και ένας αγοραστής, το σύστημα ηλεκτροπαραγωγής εκπροσωπούμενο από τη ΔΕΗ.

Από τότε και ως σήμερα δεν υπάρχει ουσιαστική λειτουργία της ημερήσιας αγοράς αφού ο ανταγωνισμός έχει περιοριστεί σε έναν πωλητή και έναν αγοραστή, που είναι μάλιστα ο ίδιος φορέας, η ΔΕΗ.

Σήμερα οι δύο ιδιώτες παραγωγοί ενέργειας (Ενεργειακή Θεσσαλονίκης, που ανήκει στα ΕΛΛΠΕ, και Ηρων) πωλούν ηλεκτρισμό μόνον εφόσον το επιθυμεί η ΔΕΗ και στην τιμή που το επιθυμεί. Παρ' ότι όμως η ΔΕΗ υπαγορεύει ουσιαστικά ολόκληρο το σύστημα προσφοράς, δεν επιτρέπει καν στους ιδιώτες παραγωγούς να εξάγουν το ηλεκτρικό ρεύμα στη γειτονική Ιταλία. Αν το έκαναν αυτό, θα μπορούσαν να εισπράττουν από 100 ως και 140 ευρώ την κιλοβατώρα εισάγοντας στη χώρα πολύτιμο συνάλλαγμα.[...]

Και δεν είναι μόνο αυτό. Στις 13/10/07 ο Κόσμος του Επενδυτή είχε ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο σχετικά με το πως η ΔΕΗ "νοίκιασε" την παραγωγή της 'ΗΡΩΝ' σε τιμή πολύ ψηλότερη από αυτή που θα μπορούσε η ΗΡΩΝ να κερδίσει στην ελεύθερη αγορά. Περίεργο και όμως αληθινό.

Δεν μένει παρά να προσπαθήσουμε να δούμε το γιατί. Η μονοπωλιακή της θέση στην αγορά με αυτόν τον τρόπο δεν διακυβεύεται!!! Και έτσι επαληθεύεται η ελληνική ρήση: Γιάννης πίνει και Γιάννης κερνάει...

Δηλαδή τα περί ελεύθερης αγοράς, τιμών, τιμολογίων εναρμονισμένων με την τιμή των καυσίμων μπορεί να είναι και φούμαρα; Κάτι τέτοιο αχνοδιαφαίνεται. Υποψιαζόμαστε ότι πρόκειται για χειραγώγηση των τιμών στην πλάτη του καταναλωτή με την ευλογία του πολιτικού κόσμου και του "κοινωνικού κράτους".

Με τις υγείες μας, καταναλωτές.

Γιάννης Αγιάννης