Η αντιπυρική περίοδος ξεκίνησε, αλλά τίποτα δεν έχει αλλάξει από πέρυσι: ούτε δασικοί δρόμοι ούτε καθαρισμός των δασών ούτε προσωπικό για αποτελεσματικότερη φύλαξη! Αντιθέτως, διάσπαρτοι σωροί σκουπιδιών, μια «πυριτιδαποθήκη» έτοιμη να εκραγεί, διακοσμεί τα εναπομείναντα δάση της Ελλάδας!

Tι έχει μείνει από τη φωτιά; αναρωτιέμαι ως κάτοικος Αττικής. Υπάρχουν άραγε ακόμα πνεύμονες οξυγόνου για τα 4.000.000 Ελλήνων που ζουν στο Λεκανοπέδιο; Με ανακούφιση διαπιστώνω ότι ακόμα υφίστανται ανέπαφες δασικές περιοχές ή δάση που κάηκαν τη δεκαετία του '80, αλλά έκτοτε έχουν αναδασωθεί. Δύο από αυτά είναι τα Γεράνεια Ορη και το Ορος Πατέρας στα Μέγαρα. Δεδομένου ότι την πρώτη Μαΐου ξεκίνησε και επισήμως η «αντιπυρική περίοδος» επισκεφθήκαμε τις περιοχές αυτές και περιπλανηθήκαμε στα «ζωντανά» τους δάση, με την ελπίδα ότι αυτά θα ήταν κατάλληλα προετοιμασμένα για το καλοκαίρι.

Τυχαία επιβιώνουν τα Γεράνεια Ορη

Τα Γεράνεια Ορη, άγνωστα στους περισσότερους από εμάς, ήταν σύμφωνα με τη μυθολογία το καταφύγιο του Μεγαρέως μετά τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνα. Βρίσκονται στα όρια των νομών Αττικής και Κορινθίας, στη χερσόνησο του Ισθμού και περιστοιχίζονται από τους δήμους Μεγάρων, Αγίων Θεοδώρων, Βιλίων και Λουτρακίου. Το δάσος, που ξεκινά με πεύκα και συνεχίζει με έλατα ώς τις κορυφές, είναι προστατευόμενη περιοχή Natura 2000. Ο συνδυασμός χαλεπίου πεύκης και κεφαλληνιακής ελάτης στην ίδια δασική περιοχή είναι ένα σπάνιο φαινόμενο και καθιστά τα Γεράνεια Ορη ιδιαίτερα πολύτιμα για το οικοσύστημα. Οπως μας εξηγεί ο δασολόγος Γιώργος Μαχαίρας από το Δασαρχείο Μεγάρων, στο οποίο τα Γεράνεια Ορη υπόκεινται, η διατήρηση του δάσους σε καλή κατάσταση είναι υψίστης σημασίας για έναν ακόμα λόγο: τα έλατα εδώ είναι τα πλησιέστερα γενετικώς με αυτά της Πάρνηθας. «Κανονικά έπρεπε να συλλέξουν σπόρο από εδώ για να γίνει επιτυχής αναδάσωση στην Πάρνηθα. Είναι μια πρόταση που συνεχώς συζητείται - και συνεχώς αναβάλλεται…

Τελικά, η αναδάσωση έγινε εσπευσμένα για λόγους εντυπωσιασμού με έλατα από τη Βυτίνα, που διαφέρουν πολύ από εκείνα της Πάρνηθας!» Πλούσια όμως δεν είναι μόνο η χλωρίδα, αλλά και η πανίδα της περιοχής. Οπως μας διηγούνται οι κάτοικοι συχνά συναντούν αλεπούδες και λαγούς σε νυχτερινές τους περιπλανήσεις. Τα Γεράνεια αποτελούν βιότοπο για 950 είδη ζώων και πουλιών. Ο Γιώργος Μαχαίρας μας μιλάει για την πρωτοβουλία του Δασαρχείου Μεγάρων. «Μετά την εισήγησή μας η γενική Γραμματεία Περιφέρειας Αττικής αποφάσισε το 2001 να ιδρύσει στο δάσος «μόνιμο καταφύγιο άγριας ζωής». Ηταν μια μεγάλη νίκη!»

Οσο όμως και αν η πρώτη εντύπωση που αποκομίζει κανείς στα Γεράνεια Ορη είναι ότι το δάσος είναι φροντισμένο, γρήγορα συμπεραίνει, αν περιπλανηθεί λίγο, ότι τυχαία και μοιραία έχει επιβιώσει το δάσος των Μεγάρων. Καθώς το αυτοκίνητο κατεβαίνει τις καταπράσινες κοιλάδες, ο ταξιδιώτης έρχεται πολλάκις αντιμέτωπος με πραγματικές χωματερές. Σκουπίδια: πλαστικά και γυάλινα μπουκάλια, συσκευασίες, ξερά κλαδιά παλιά έπιπλα, στρώματα και μπάζα! Δεν χρειάζεται ιδιαίτερες γνώσεις, για να καταλάβει κανείς ότι ο όγκος των σκουπιδιών αυτών, που βρίσκεται διάσπαρτος παντού, κυρίως δε στις παρυφές του βουνού που γειτνιάζουν με οικισμούς, είναι η τέλεια καύσιμη ύλη για το επόμενο καλοκαίρι.

Χωρίς χρήματα και προσωπικό

Παρόμοια είναι η κατάσταση και στο γειτονικό Ορος Πατέρας, τη νοητή επέκταση των Γερανείων Ορέων και της Πάρνηθας, που μέχρι τη δεκαετία του '80 ήταν κατάφυτο από πεύκα και πουρνάρια. Εδώ η πρόσβαση -που στα Γεράνεια είναι δυνατή μόνο με τζιπ- είναι σχεδόν ακατόρθωτη. Το βουνό κάηκε το 1985 και έκτοτε αναδασώθηκε φυσικά. Οι ειδικοί θεωρούν ότι η Φύση ανταποκρίθηκε μεν άριστα, αλλά υπογραμμίζουν ότι η ανθρώπινη επέμβαση είναι πλέον επιβεβλημένη. Η βλάστηση έχει γίνει τόσο πυκνή, που θυμίζει ζούγκλα. Ετσι, τα δέντρα δεν μπορούν να αναπτυχθούν φυσιολογικά και το δάσος δεν είναι προσβάσιμο σε ανθρώπους, αλλά ούτε και σε κοπάδια ζώων που θα μπορούσαν βόσκοντας να συμβάλλουν στην εξισορρόπηση της βλάστησης. Στα λιγοστά ξέφωτα και εδώ δεσπόζουν σωροί από σκουπίδια κάθε λογής.

Θυμάμαι τη δήλωση του υφυπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης Κώστα Κιλτίδη, ότι τα ελληνικά δάση είναι πανέτοιμα για το επόμενο καλοκαίρι! Το ίδιο το δάσος όμως άλλα υποδεικνύει! Οι άνθρωποι που δουλεύουν εδώ με ενημερώνουν ότι δεν έχουν ληφθεί τα κατάλληλα μέτρα λόγω έλλειψης πόρων και προσωπικού. Το Δασαρχείο Μεγάρων έλαβε για την αντιπυρική περίοδο 2007 με καθυστέρηση -δηλαδή μετά το τέλος της περιόδου- 3.000 ευρώ για καθαρισμό των Γερανείων και του Ορους Πατέρα. «Το ποσόν ήταν γελοίο, τι θα μπορούσαμε να καλύψουμε με τα χρήματα αυτά; Καθαρίσαμε μόνο μερικά χιλιόμετρα δάσους στο Ορος Πατέρα».

Για την οδοποιία εγκρίθηκαν 23.000 ευρώ. «Φέτος, ζητούμε σύμφωνα με τη μελέτη που εκπονήσαμε 300.000, μειώνοντας τις ανάγκες μας στο minimum. Ελπίζουμε να εγκριθούν τουλάχιστον 30.000 ευρώ, ώστε να κάνουμε τα απολύτως απαραίτητα: να συντηρήσουμε τους δρόμους, ώστε να είναι το δάσος προσπελάσιμο στα πυροσβεστικά οχήματα και να καθαρίσουμε την υπερβολική βλάστηση και τα απορρίμματα, για να μην υπάρχει μεγάλη ποσότητα βιομάζας. Θα τα καταφέρουμε άραγε;», καταλήγει ο δασολόγος.

Οι δύο δασοφύλακες των Μεγάρων κάνουν περιπολίες στο 69.890 στρεμμάτων δάσος των Γερανείων στη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου με τα τρία τζιπάκια που έχουν στη διάθεσή τους - όταν αυτά βέβαια δεν είναι χαλασμένα, αφού είναι πολύ παλαιάς τεχνολογίας. Κανονικά τα δασοφυλακεία Κινέτας, Μεγάρων, Αλεποχωρίου και Νέας Περάμου θα έπρεπε να έχουν συνολικά 8 δασοφύλακες, αλλά έχουν μόνο 5. Μέχρι τη μέρα της επίσκεψης μας -τέλη Απριλίου- το Δασαρχείο Μεγάρων δεν είχε καμία ενημέρωση σχετικά με την περίφημη πρόσληψη εποχικού προσωπικού. «Δεν μπορούμε άλλωστε να εφησυχάσουμε με την ιδέα αυτή», παρατηρεί με πικρία ο κ. Μαχαίρας «πέρυσι η πρόσληψη των εποχικών υπαλλήλων έγινε μετά το τέλος του καλοκαιριού και δεν επρόκειτο για δασοφύλακες, αλλά για απλούς εργάτες που απασχολήθηκαν για τρεις μήνες. Οι άνθρωποι αυτοί δεν έκαναν περιπολίες στο δάσος».

Ευτυχώς που ήρθε το... φυσικό αέριο

Η ανάβαση στα Γεράνεια ξεκινά σε ένα φαρδύ και καθαρισμένο χωματόδρομο. «Οσο περίεργο και αν σας φαίνεται, ο δρόμος δεν κατασκευάστηκε από εμάς ούτε από τον Δήμο», μου εξηγεί ο κύριος Μαχαίρας, «αλλά από μια εταιρεία φυσικού αερίου, που από εδώ πέρασε τον αγωγό της για να ενώσει την Αττική με την Κορινθία. Χρησιμεύει, όμως, θαυμάσια και ως αντιπυρική ζώνη! Ο κόσμος δυστυχώς αντιτάχθηκε στην κατασκευή αυτή, επειδή θεωρήθηκε επικίνδυνη». Μια μικρή μερίδα των κατοίκων που έχει ευαισθητοποιηθεί περιβαλλοντικά συμμετέχει στον εθελοντικό σύλλογο «Κούρος» που έχει αναλάβει μεταξύ άλλων την περιφρούρηση και τον καθαρισμό των δασών ήδη από το καλοκαίρι του 2002.

Ενα μέρος του δάσους των Γερανείων κάηκε το 1985, αλλά έχει αναγεννηθεί εντυπωσιακά ως επί το πλείστον. Ο δασολόγος μας δείχνει με καμάρι ολόκληρες πλαγιές που έχουν αναδασωθεί με φυσικό τρόπο. «Τα Γεράνεια αναγεννήθηκαν κυριολεκτικά μέσα από τις στάχτες τους!», καταλήγει ο Γιώργος Μαχαίρας. Ας ελπίσουμε όμως τα Γεράνεια να μην ξαναγίνουν στάχτη…

Σύμφωνα με δηλώσεις του επίτροπου Περιβάλλοντος Σταύρου Δήμα, τα περιβαλλοντικά και κοινωνικά προβλήματα που έχουν προκύψει στη χρήση ενεργειακών φυτών αναγκάζουν την ΕΕ να αναθεωρήσει τους στόχους της για κάλυψη του 10% της κατανάλωσης των οχημάτων με βιοκαύσιμα. "Διαπιστώσαμε ότι τα περιβαλλοντικά προβλήματα που προκαλούνται από τα βιοκαύσιμα, καθώς και τα κοινωνικά προβλήματα, είναι μεγαλύτερα από ό,τι περιμέναμε", εξηγεί ο επίτροπος.

Η χρήση όλο και μεγαλύτερων εκτάσεων για την καλλιέργεια ενεργειακών φυτών οδηγεί αφενός σε αυξήσεις τιμών στα γεωργικά προϊόντα, αφετέρου σε αποψίλωση δασικών εκτάσεων σε αναπτυσσόμενες χώρες. Η τιμή του αραβόσιτου, που μπορεί να μετατραπεί σε καύσιμο, έχει ήδη εκτιναχθεί στα ύψη, ενώ στην Ινδονησία η ζούγκλα δίνει τη θέση τις σε φυτείες για φοινικέλαιο.

Επιπλέον, πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι τα βιοκαύσιμα συνήθως αποτυγχάνουν να μειώσουν τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Τα νέα δεδομένα φαίνεται να διαψεύδουν τις ελπίδες. Η έκθεση του UN-Energy, μιας κοινοπραξίας 20 φορέων των Ηνωμένων Εθνών που έχει στόχο να βοηθήσει τις κυβερνήσεις στον καθορισμό πολιτικών βιοενέργειας, αναφέρει ότι τα οφέλη από τα βιοκαύσιμα ίσως αντισταθμιστούν από σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα. Ένα βήμα μπροστά, δύο πίσω δηλαδή.

Στόχος της συνεργασίας αυτής δεν είναι άλλος παρά η προώθηση ενός νέου τρόπου προσέγγισης των διάφορων περιβαλλοντικών προβλημάτων που προκύπτουν από την επιβάρυνση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων. Ένας περαιτέρω στόχος της συνεργασίας αφορά στην περιβαλλοντική κατάρτιση των εργαζομένων της εταιρίας, αλλά και στην περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση του επιβατικού κοινού. Τόσο η εταιρία όσο και η περιβαλλοντική οργάνωση Αρχιπέλαγος ευελπιστούν πως το συγκεκριμένο πρόγραμμα που θα δημιουργηθεί από την μεταξύ τους συνεργασία θα αποτελέσει πρότυπο στο τομέα ανάπτυξης της αειφόρου ακτοπλοΐας.

Ενδεικτικά, βάσει του μνημονίου συνεργασίας*:

• ενεργοποιούνται τα πληρώματα γέφυρας των πλοίων της «Καλλίστη», που σαν ναυτικοί, περισσότερο από κάθε άλλον έχουν στραμμένο το βλέμμα τους στο Αιγαίο πέλαγος σε καθημερινή βάση, για την παρατήρηση και καταγραφή θαλάσσιων ειδών (φάλαινες, δελφίνια), συμβάλλοντας στη συλλογή δεδομένων για τους πληθυσμούς τους, έπειτα από ειδική εκπαίδευση από το Αρχιπέλαγος.
• προσφέρεται στο επιβατικό κοινό μία πύλη περιβαλλοντικής γνωριμίας με τα σπάνια οικοσυστήματα του Αιγαίου, μετατρέποντας τα ταξίδια σε μία δημιουργική διαδικασία ενημέρωσης και γνώσης, ενώ παράλληλα θα λειτουργούν σαν εισαγωγική γνωριμία με το φυσικό πλούτο του εκάστοτε προοορισμού, του Αιγαίου και των Ελληνικών θαλασσών συνολικά. Με τη χρήση των ηλεκτρονικών μέσων του πλοίου θα προβάλλεται υλικό περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης και εκπαίδευσης, ενώ θα διατίθεται στο επιβατικό κοινό και έντυπο ενημερωτικό υλικό.
• πραγματοποιείται ανακύκλωση των απορριμάτων από τους χώρους επιβατών και ολοκληρωμένη διαχείριση των λυμμάτων του πλοίου.
• χρησιμοποιούνται μη-τοξικά υφαλοχρώματα και σχετικά υλικά, καθώς και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας
• προσφέρεται οργανωμένη και δωρεάν μεταφορά τραυματισμένων ζώων και πτηνών που θα αποστέλλονται στα νησιά για περίθαλψη και απελευθέρωση.
• προσφέρονται δωρεάν μετακινήσεις των επιστημόνων και ερευνητών του Αρχιπελάγους στο πλαίσιο εργασιας τους.

  (*Το κείμενο μεταφέρεται απ' ευθείας από την ιστοσελίδα της Kallisti Feries)

Μόνο το μέλλον θα δείξει το κατά πόσο η προσπάθεια αυτή θα λειτουργήσει ουσιαστικά ως πρότυπο για τους υπόλοιπους παίχτες του παιχνιδιού στο Αιγαίο. Η σοβαρότητα του εγχειρήματος και η διαχρονικότητα του θα αποτελέσουν καταλυτικούς παράγοντες για την επίτευξη ουσιαστικών, μακροπρόθεσμων αποτελεσμάτων. Αν όμως η εταιρία περιοριστεί στην προβολή οπτικοακουστικού υλικού κατά την διάρκεια των ταξιδιών, στην μεταφορά επιστημόνων της οργάνωσης του Αρχιπελάγους, στην εγκατάσταση οικονομικότερων λαμπτήρων και σε μερικά ακόμα ημίμετρα, τότε η προσπάθεια δεν θα παραμείνει παρά μία απόπειρα βελτίωσης της εικόνας και της εταιρικής φήμης της, που φυσικά ευπρόσδεκτη είναι σε σχέση με την απραξία αλλά παραμένει χωρίς ουσιαστικές βάσεις και μακροπρόθεσμα αποτελέσματα.

Από την άλλη αν η Kallisti Feries επιτύχει την ανακύκλωση λυμμάτων (και αποφύγει την απόρριψη τους στο Αιγαίο) και παρά την έλλειψη διεθνών νόμων και περιορισμών σχετικά με τις επιτρεπόμενες εκπομπές αερίων από τα πλοία, ερευνήσει και εγκαταστήσει ανανεώσιμες πηγές ενέργειας για την κίνηση των πλοίων της αντικαθιστώντας έτσι το πετρέλαιο τότε μπορούμε να μιλάμε για μία πραγματικά αξιόλογη προσπάθεια που ενδεχομένως να ανοίξει τον δρόμο για ανάλογες ενέργειες και σε ανταγωνίστριες εταιρίες αν οι τελευταίες επιθυμούν να μην παραχωρήσουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.

Χρήσιμοι σύνδεσμοι: 
http://www.kallistiferries.gr 
http://www.archipelago.gr

Οι επιστήμονες είναι πλέον σε θέση να καταδεικνύουν με σχετική σιγουριά την παρέμβαση του ανθρώπινου παράγοντα ως κύρια αιτία του γνωστού πια σε όλους φαινομένου του θερμοκηπίου. Η υπερθέρμανση του πλανήτη και η αλλαγή των κλιματικών συνθηκών στη γη, που οφείλονται στο διοξείδιο του άνθρακα που απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα από την καύση ορυκτών καυσίμων, έχουν κατά πολύ απομακρυνθεί από τη σφαίρα της θεωρίας και της πρόβλεψης και αποτελούν πλέον αποδεδειγμένο επιστημονικό γεγονός.  

Στο προηγούμενο συμπέρασμα κατέληξε και η τέταρτη έκθεση της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή του ΟΗΕ (Intergovernmental Panel on Climate Change - IPCC).  Ότι δηλαδή η ανθρώπινη παρέμβαση είναι υπεύθυνη για την ραγδαία εμφάνιση ακραίων καιρικών φαινομένων, όπως η σταδιακή συρρίκνωση των πάγων, η αυξητική τάση του φαινομένου των ξηρασιών και των ερημοποιήσεων, οι ολοένα και περισσότερες πλημμύρες καθώς και η άνοδος της στάθμης της θάλλασας. Τα επακόλουθα της αλλαγής των κλιματικών συνθηκών του πλανήτη είναι, καθώς είναι αναμενόμενο, και πολλά και πολύπλοκα. Από τα περισσότερο προφανή, η πείνα, η εμφάνιση ή επανεμφάνιση ασθενειών αλλά και η εγκατάλειψη περιοχών όπου θα καταστούν αδύνατες οι συνθήκες διαβίωσης (περιβαλλοντική μετανάστευση).

Πολλά τα σημεία σταθμοί μέσα στο έτος. Αρχικά η σύνοδος των G8 στη Γερμανία τον Ιούνιο, η οποία έληξε χωρίς ιδιαίτερα ριζοσπαστικές αποφάσεις και σημαντικές δεσμεύσεις. Παρ' όλα αυτά υποκύπτοντας μάλλον σε πιέσεις και κατηγορίες σχετικές με αδιαφορία η κυβέρνηση των ΗΠΑ υποσχέθηκε να εξετάσει την περίπτωση μείωσης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα κατά το ήμισυ έως το 2050, χωρίς φυσικά να προχωρήσει σε συγκεκριμένες δεσμεύσεις.

Σημαντικό επίσης να αναφερθεί και η διοργάνωση της συναυλιας "Live Earth" κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού με τη συμμετοχή πολλών χωρών, η οποία μεταδώθηκε παγκοσμίως σε μία προσπάθεια μαζικής διαδήλωσης ενάντια στην αλλαγή του κλίματος και την υπερθέρμανση της γης αλλά και με στόχο την περαιτέρω ευαισθητοποίηση του κοινού.

Για την δράση τους όσο αφορά στο θέμα της κλιματικής αλλαγής, τον Νοέμβριο, ο Αλ Γκορ (Al Gore), πρώην αντιπρόεδρος των ΗΠΑ και η  Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή του ΟΗΕ (Intergovernmental Panel on Climate Change - IPCC), μοιράστηκαν το Νόμπελ Ειρήνης.   

Κατά την εκπνοή του έτους διεξήχθη και η Συνδιάσκεψη του ΟΗΕ για τις Κλιματικές Αλλαγές στο Μπαλί της Ινδονησίας, με τη συμμετοχή 190 κρατών και με αφορμή τη λήξη του Πρωτοκόλλου του Κιότο το 2012. Στα θετικά της σημεία η επικύρωση του Πρωτοκόλλου του Κιότο από την Αυστραλία και η περαιτέρω δέσμευσή της να μειώσει τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα κατά 60% από τα επίπεδα του 2000 έως το 2050. Κατά τα άλλα η Συνδιάσκεψη έληξε ύπο τον ήχο ασαφών, αόριστων και μη δεσμευτικών αποφάσεων σχετικά με το πρόβλημα της αλλαγής του κλίματος, αφήνοντας έτσι μία γεύση απαισιοδοξίας σχετικά με το μέλλον τόσο της δικής μας όσο και των μελλοντικών γενεών.

Το τι θα φέρει το 2008 όσον αφορά στη συγκεκριμένη άκρως ανησυχητική κρίση που περνά ο πλανήτης , και το κατά πόσο τα κράτη θα καταφέρουν να παραμερίσουν τα οποιαδήποτε θιγόμενα οικονομικά συμφέροντα ώστε να παρθούν εγκαίρως τα μέτρα που θα επιβραδύνουν το φαινόμενο, μόνο ο χρόνος θα το δείξει. Το ελπίζουμε, αλλά δεν το πιστεύουμε.

Το παραμύθι της Κέλλυς Σταμουλάκη "Σταματήστε τη γη να κατέβω",  που ανεβαίνει στο θέατρο Περοκέ από τον θίασο Αβάντι σε σκηνοθεσία της ίδιας, μιλά στα παιδιά για την καταστροφή του περιβάλλοντος από την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη και την υπερθέρμανση του πλανήτη. Μαθαίνει σε εκείνα και υπενθυμίζει σε εμάς τις αξίες που τόσο συχνά υποτιμούνται στο βωμό της απληστίας και του υπερκέρδους.

Προτείνω να κάνετε μια βόλτα αν έχετε παιδιά, ανήψια ή αγαπημένους μικρούς φίλους....

Περισσότερες πληροφορίες: Θέατρο Περοκέ (210 52 400 40)