Ο Άδης έχει κατ’ αρχάς μια μυθολογική διάσταση, η οποία και προσλαμβάνεται από την χριστιανική θεολογία. Ο Άδης δεν είναι όμως μόνο ο «χωρόχρονος» των βιολογικά νεκρών ανθρώπων. Είναι ο χωρόχρονος της νεκρής ζωής μας σε όλα τα επίπεδα. Η ενσάρκωση του Λόγου δε θα μπορούσε παρά να προσλάβει την όλη ζωή.

«Το απρόσληπτον και αθεράπευτον» κατά το Γρηγόριο Θεολόγο.

Η κλήση δεν έγινε μόνο τότε προς τους βιολογικά νεκρούς ώστε να γίνουν πνευματικά ζώντες, γίνεται πάντα και προς τους βιολογικά ζωντανούς, που αντί να τείνουμε να γίνουμε πνευματικά ζώντες, να «συναναστηθούμε», συχνά παραμένουμε "εν ζωή", πνευματικά νεκροί.

Ο εορτασμός της «θεόσωμης ταφής και της εις άδου καθόδου» του Χριστού λατρευτικά, όπως όλες οι εορτές, συγκεφαλαιώνουν σε όλο το χρόνο όλες τις πτυχές παρελθόντος, παρόντος και μέλλοντος. Όλα γίνονται «σήμερον». Βεβαίως και ο βιολογικά νεκρός Ιησούς «κατήλθε μέχρις Άδου ταμείων».

Ποια είναι όμως τα «ταμεία του Άδη» "σήμερον";

α) βιολογικά: «Παρουσιάζεται εξαρχής μια θεότητα με απόλυτα καθορισμένο βασίλειο. Το βασίλειο αυτό είναι του σκοταδιού, η διαμονή των νεκρών. Κι ο Άδης είναι σκοτεινή και τρομερή μορφή, που και τ' όνομα του ακόμα εμπνέει φρίκη…».

Μια άλλη παραπλήσια εκδοχή από την ευρύτερη μυθολογία θεωρεί: «Ο Άδης (ελληνικά: ᾍδης ή Ἅιδης) (“αόρατος”) σημαίνει και το μέρος των νεκρών για τους Αρχαίους Έλληνες και τον θεό αυτού του κάτω κόσμου. Η λέξη αρχικά αναφερόταν αποκλειστικά στον θεό. Η γενική πτώση της λέξης (Ἅιδου), ήταν συντόμευση της φράσης “σπίτι του Άδη”, αλλά τελικά και η ονομαστική της λέξης άρχισε να περιγράφει την κατοικία των νεκρών. (Η αντίστοιχη Εβραϊκή λέξη είναι Σιεόλ, αφορά τον τόπο των νεκρών και σημαίνει κυριολεκτικά “αόρατος” ή “εκείνος που ζητάει”.) Ο αντίστοιχος Ρωμαϊκός θεός ήταν ο Πλούτο (από τον Ελληνικό Πλούτωνα), Ντις Πάτερ ή Όρκους. Ο αντίστοιχος Ετρουσκικός θεός ήταν ο Άιτα».

β) ψυχολογικά: «… η ανθρώπινη μνήμη άμεσα σχετίζεται με αυτό που αποκαλούμε ασυνείδητο, υποσυνείδητο και συνειδητό. Πράγμα που σημαίνει πως πολλά πράγματα, ακόμη και στην ιστορία, θάβονται σε ένα μάλλον σκοτεινό ασυνείδητο, ένα γκρί υποσυνείδητο και είναι κάποια που τελικά εντάσσονται σε ένα φωτεινό συνειδητό. Αναλογικά, λοιπόν, μπορούμε να πούμε ότι πολλά γεγονότα στην ιστορία της ανθρωπότητας παραμένουν στο ασυνείδητο χωρίς ποτέ να μπορέσουμε να αναγνωρίσουμε την πραγματική αξία τους ή συχνά τα παρερμηνεύουμε σε μια θεώρηση βραχυπρόθεσμη της στιγμής…».

γ) κοινωνικά: «Ο κοινωνικός αποκλεισμός καταδεικνύει περίτρανα την αντίφαση της αφηρημένης/απατηλής κοινωνίας, η οποία δεν δίνει τα μέσα πραγμάτωσης σε όλα τα μέλη της». Ο ίδιος πιστεύει (Σ.Σ., Γ. Πανούσης) ότι «το στερημένο της εργασίας άτομο βιώνει μια ιδιόρρυθμη κοινωνική περιθωριοποίηση, μια ανενεργή υποδούλωση, μια ανομική κατάσταση που δεν διαφέρει πολύ από τον “κοινωνικό θάνατο”».

δ) οικονομικά: «Η δομή του συστήματος ευνοούσε και ευνοεί, υπέθαλπε και υποθάλπει τον κοινωνικό δαρβινισμό, την επιβίωση του καταλληλότερου και τον οικονομικό θάνατο του πιο αδύναμου. Απλά η εποχή μας ξεσκέπασε την υποκρισία, τράβηξε το βέλο της «δέουσας συμπεριφοράς» από την ολότελα διαφορετική κατάσταση της υπαρκτής πραγματικότητας…».

ε) οικολογικά: «…Η “κοινότητα του γήινου πεπρωμένου” μας εμφανίζεται λοιπόν σε όλο της το βάθος, το εύρος, την επικαιρότητα. Όλοι οι άνθρωποι μετέχουν στο πεπρωμένο της απώλειας. Όλοι οι άνθρωποι ζουν στον κοινό κήπο της ζωής, κατοικούν στο κοινό σπίτι της ανθρωπότητας. Όλοι οι άνθρωποι περιπλέκονται στην κοινή περιπέτεια της πλανητικής εποχής. Όλοι οι άνθρωποι απειλούνται από τον πυρηνικό θάνατο και τον οικολογικό θάνατο…».

στ) εθνικά: «…Τι μπορεί να γίνει, όσο κυριαρχεί ένα σύστημα α-παιδείας, όσο πολλοί κάτοικοι αυτής της χώρας εμφορούνται από αντιλήψεις καταναλωτικού ατομικισμού, όσο επικρατούν εθνομηδενισμός, αποξένωση από το λαϊκό πολιτισμό και «πολυπολιτισμικές» κενολογίες, ιστορική άγνοια ή/και διαστρέβλωση της ιστορικής αλήθειας, πνεύμα υποτέλειας στην εξωτερική πολιτική, και διάφορα αγοραία, «νεοταξίτικα» ιδεολογήματα;».

ζ) πολιτικά: «Ο όρος “πολιτικός θάνατος” που χρησιμοποίησε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τα ανθρώπινα δικαιώματα όταν η Τουρκία δικάστηκε για την καταπάτηση των δικαιωμάτων των αντιρρησιών συνείδησης, δεν περιγράφει με ακρίβεια την κατάσταση για τους αντιρρησίες συνείδησης στην Τουρκία…».

Μπορεί «ο κύριος του Άδη, (να) κυβερνά το υποσυνείδητο, τα κρυμμένα πράγματα… να επηρεάζει την πιο κρυφή ανθρώπινη λειτουργία, την πιο μυστική, ακόμα και την πιο ανομολόγητη πολλές φορές…», αλλά η Εκκλησία βοά κατά το τέλος της ακολουθίας του όρθρου: «Ο συνέχων τα πέρατα, τάφω συσχεθήναι κατεδέξω Χριστέ, ίνα του άδου καταπόσεως, ζωώσεις ημάς ως Θεός αθάνατος».

Παραλλάσσοντας την έκφραση του μεγάλου ορθόδοξου διανοητή του 20^ου αιώνα, Παύλου Ευδοκίμωφ, μπορούμε στην εποχή μας να πούμε: «Δεν είναι πια η αιωνιότητα την οποία ο αμαρτωλός τεμάχισε χρονικά, είναι η καθολική ζωή μας η οποία τεμαχίστηκε σε μηδενικά. Ο Άδης είναι ένα κομμάτιασμα του υποκειμενικού χωροχρόνου, του εκτεινόμενου και καρφωμένου στην αιωνιότητα, ένα όνειρο χωρίς ονειρευτή, το ύστατο καταφύγιο του ανύπαρκτου».

Έτσι οι εξουσιαστές στην αντίπερα όχθη αποφάσισαν[1]: «..εμνήσθημεν ότι εκείνος ο πλάνος είπεν, έτι ζων: Μετά τρεις ημέρας εγείρομαι. Κέλευσον ουν ασφαλισθήναι τον τάφον έως της τρίτης ημέρας… Και έσται η εσχάτη πλάνη χείρων της πρώτης.. Έφη αυτοίς ο Πιλάτος. Έχτε κουστωδίαν… Οι δε, πορευθέντες, ησφαλίσατο τον λίθον μετά της κουστωδίας.».

Οι κρότοι όμως που ακούγονται συμβολικά κατά τον εσπερινό της Ανάστασης,

εντός και εκτός των ναών και το άγιο φως - (δείτε προσεχτικά το σχετικό βίντεο μισής ώρας με συγκλονιστικά στοιχεία) -, φανερώνουν πως «ο θάνατος ουκέτι κυριεύει».

<scriptsrc="http://www.mogulus.com/scripts/playerv2.js?channel=agiofos&layout=playerEmbedDefault&backgroundColor=0xffffff&backgroundAlpha=1&backgroundGradientStrength=0&chromeColor=0x000000&headerBarGlossEnabled=true&controlBarGlossEnabled=true&chatInputGlossEnabled=false&uiWhite=true&uiAlpha=0.5&uiSelectedAlpha=1&dropShadowEnabled=true&dropShadowHorizontalDistance=10&dropShadowVerticalDistance=10&paddingLeft=10&paddingRight=10&paddingTop=10&paddingBottom=10&cornerRadius=3&backToDirectoryURL=null&bannerURL=null&bannerText=null&bannerWidth=320&bannerHeight=50&showViewers=true&embedEnabled=true&chatEnabled=false&onDemandEnabled=true&programGuideEnabled=false&fullScreenEnabled=true&reportAbuseEnabled=false&gridEnabled=false&initialIsOn=true&initialIsMute=false&initialVolume=10&width=450&height=450&wmode=window" type="text/javascript"></script>

Κατά τον μεγάλο άγιο της 2ης χιλιετίας Χριστού Γρηγόριο Παλαμά[2] η αφετηρία μιας αντίστροφης πορείας από τον πνευματικό θάνατο γίνεται συνεχώς στο χωροχρόνο της καρδιάς των χριστιανών, χωρίς να παραμείνουμε με μια ιδεολογικού τύπου χαρά για την επικείμενη Ανάσταση του Χριστού:

«… Αν πάλι, γνωρίζοντας την ακαθαρσία της καρδιάς του, δεν υπερηφανευθή στη μικρή εκείνη καθαρότητα, αλλά με τη βοήθειά της βλέπει καλύτερα την ακαθαρσία και των άλλων ψυχικών δυνάμεων, τότε προοδεύει στην ταπείνωση, προσθέτει κι άλλο πένθος και στη συνέχεια χρησιμοποιεί κατάλληλα μέσα θεραπείας για κάθε δύναμη της ψυχής. Κι έτσι θεραπεύει το πρακτικό της ψυχής με πρακτικά μέσα, το γνωστικό με γνωστικά και το θεωρητικό της ψυχής το καθαρίζει με την προσευχή..».

Συνεχίζεται, Θεού θέλοντος, η πορεία μας από τα βάθη του Άδη τώρα, με ψηλαφήσεις στο νόημα της Κυριακής του Πάσχα…».

Στα γεγονότα που οδήγησαν στον Γολγοθά προς την ατιμωτική σταύρωση τον Ιησού (και δυο ανώνυμους στο ευ-αγγέλιο ως «επικίνδυνους» για το πολιτικό σύστημα της εποχής του Χριστού)

είχαμε τα πιο σκοτεινά σημάδια αυτών που σφετερίζονταν την εξουσία:

α) Σχέδιο σύλληψης μακριά από το Λαό σε ώρες νύχτας και με προδοσία οπωσδήποτε. Φυσικά με τη δύναμη των ενόπλων φρουρών των συμβιβασμένων Φαρισαίων.

β) Παράνομη δίκη πέρα ως πέρα (και για τις ψευδείς και προκατασκευασμένες κατηγορίες και για τη νύχτα – αλήθεια ποιες νομιμοφανείς δίκες γίνονται νύχτα; - και για τους ψευδομάρτυρες…)

γ) Την διαχρονική σχεδόν συμμαχία των αποικιοκρατών (εδώ Ρωμαίων) με το ντόπιο κατεστημένο (γραφειοκράτες και Φαρισαίους) και με τους χειρότερους όρους υποτέλειας του Ισχυρού (Πιλάτου) στα ντόπια ανδρείκελα.

δ) Στο μη σεβασμό στον αθώο πριν την «Δίκη», αλλά και στο μίσος για τον Ιησού που αμφισβήτησε την κοσμική εξουσία μέσω της δωρεάν πολλαπλής διακονίας των πονεμένων για τρία χρόνια σε όλα τα επίπεδα: άμεσα καθημερινά προβλήματα, συγκρότηση νέας μορφής συλλογικότητας (κύκλος των 12, κύκλος των 70, κύκλος των ακολούθων) με νέες σχέσεις, αμφισβήτηση του κατεστημένου εκ των κάτω (μη διεκδίκηση της εξουσίας) και των έσω (αλλαγή νου και καρδιάς), στρατηγική η ένωση του σύμπαντος κόσμου, κτιστών και Ακτίστου, πατριωτών και μη, ανδρών και γυναικών, κατεχόντων (περιουσία, εξουσία, γνώση) και πτωχών.

ε) Τον πλήρη εξευτελισμό μέχρι εσχάτων του κατασκευασμένου «ενόχου» με την ψευδαίσθηση ότι ξεμπερδεύουν οριστικά με τέτοια πλάσματα…

Στα γεγονότα αυτά όμως σιγά – σιγά ξετυλίγονται οι δυο κόσμοι. Τα πρώτα προανακρούσματα ξεκινούν μέσα από τους δικαστές: Ιωσήφ και Νικόδημος σίγουρα, ίσως και κάποιοι ακόμα δεν συναινούν. Στο δρόμο προκύπτει ο Κυρηναίος που σηκώνει, όταν κατέρρευσε σωματικά ο Ιησούς, το σταυρό Του. Και στο σταυρό ο ένας .. ληστής.

Πάνω στο σταυρό τελικά συναντιούνται οι εκφραστές των κινημάτων: Ο Ιησούς, εκφραστής ενός ριζικά ανατρεπτικού κινήματος, με κέντρο την «βασιλεία» Του, που «ουκ έστιν εντεύθεν». Οι δυο ληστές (όπως και ο Βαρραβάς) εκφραστές βίαιων κινημάτων, που τελικά και αυτοί οδηγούνται στο ατιμωτικότερο θάνατο του σταυρού, αφού ο ισχυρότερος πολιτικά εξοντώνει πρόσκαιρα πλήρως τον αντίπαλο.

Όμως ο τελικός διαχωρισμός δεν γίνεται έτσι. Ο ένας ληστής συμμαχεί λίγο πριν το θάνατο με τον Ιησού, αναγνωρίζοντας όχι μόνο την αθωότητά του, αλλά και βάθος και πλάτος του «θεανθρώπινου» κινήματος. Ο Ιησούς ενσωματώνει τις προθέσεις τέτοιων εκφραστών και τους «εισάγει» δια παντός πρώτους στη δική Του «νέα εποχή», τη Καινή Κτίση. Ο άλλος συνεχίζει να παραμένει «αγνώμων».

Τι απέγινε όμως ο λαός του Ιησού; Οι βιαστικές κινήσεις του Πέτρου κατά τη σύλληψη δεν είχαν νόημα. Όχι γιατί κατόπιν δεν θα άντεχε στα άνομα γεγονότα, αλλά η νέα επανάσταση δεν στηρίζεται σε τέτοιες μάχαιρες. Η πορεία προς τη Καινή Κτίση χρειάζεται βεβαίως νέα Πνοή, μα κυρίως χρειάζεται πριν και τη συνάντηση στον Άδη. Στον Άδη της έσω συνείδησης. Κοντά στο Σταυρό έφτασαν μόνο οι γενναίες γυναίκες, με επικεφαλής τη Μητέρα Του και τον Ιωάννη, το Μαθητή του Ευαγγελίου της Ανάστασης και της Αγάπης, γιατί ήδη αυτοί είχαν από καιρό μπει στον Άδη τους, στην πραγματική δηλαδή πνευματική τους στάθμη.

Οι υπόλοιποι μαθητές, οι ακόλουθοι όλων των κύκλων, αλλά και όλοι οι "πεπτωκότες" ως οι εκφραστές σύνολης της ανθρωπότητας, ως ανέτοιμοι, αποτελούν/αποτελούμε «συν τοις άλλοις» και την πραγματική αιτία της σταύρωσης. Η ανομία της «εξουσίας» στηρίζεται πάντα στη δική μας βαθιά ανωριμότητα και αδυναμία.

Ο Ιησούς αφού από τις 12.00 το μεσημέρι έως τις 15.00 αποδέχτηκε τις ανθρώπινες και ιστορικές αποτυχίες (χωρίς αυτές η εξουσία δεν θα είχε την αυταπάτη να τον μηδενίσει), γιατί τελικά ο σταυρός και ο θάνατος δεν είναι το τέλος.

Με το «Τετέλεσται», που αποτελεί τον τελευταίο λόγο του Ιησού πριν την Ανάσταση, απλά τελείωσε ο κύριος ρόλος. Δια του υποδείγματος να αποδεχτεί και ως άνθρωπος, χωρίς να διακόψει αποδοχή και αγάπη, σε όλα τα ανθρώπινα υποκείμενα, τις εικόνες Του. Και να παραμένει εσαεί το τέλειο υπόδειγμα συμπαντικής ενότητας.

Η Εκκλησία αναδεικνύει λατρευτικά αυτή τη μέρα όλους τους τρόπους εξευτελισμού και φρικτών παθών (εμπτυσμούς, ραπίσματα, κολαφίσματα, ύβρεις, γέλωτες, πορφυρά χλαίνα, κάλαμο, σπόγγο, όξος, ήλους, λόγχη, και προ πάντων το σταυρό και το θάνατο), γιατί απλούστατα αυτά δεν αποτελούν το τέλος του Ιησού. Αποτελούν μόνο το πνευματικό τέλος της κοσμικής ιστορίας, το τέλος του ιστορικού αδιεξόδου, το τέλος του φαύλου κύκλου των δεινών της ανθρωπότητας, της εξαθλίωσης, της εξατομίκευσης, της μαζοποίησης, της εμπορευματοποίησης, του κουρνιαχτού των νόμων, της παντοδυναμίας των ενοχών και του θανάτου.

Μέχρι βέβαια την Ανάσταση του Ιησού, κρίκος βασικός παραμένει το πέρασμα από το χωροχρόνο του παγκόσμιου Άδη. Εκεί οι ψυχές της ιστορίας, εγκλωβισμένες από το βραχυχρόνιο της ζωής αποζητούν την ολοκλήρωση, ανάσταση φύσης και υπόστασης… Εκεί δεν βρίσκονται μόνο οι ψυχές των ήδη θανόντων, αλλά κυκλοφορούμε και εμείς οι ζώντες. Στο βαθμό που «εν ζωή» κατεβαίνουμε με αγωνιστική ελπίδα στο δικό μας Άδη, εκεί θα γίνει η μεγάλη συνάντηση με «την εις Άδου κάθοδο» του Ιησού. Και εκεί θα φανεί ποιος είναι ο ισχυρός και ο ισχυρότερος…

Παίρνοντας για άλλη μια φορά την εικόνα – σύμβολο του εμπορίου και της αγοράς -, η Εκκλησία βοά και ελπίζει τελικά, δια του σταυρού, προς τον Ιησού: «Εξηγόρασας ημάς εκ της κατάρας του νόμου τω τιμίω σου αίματι…».

Συνεχίζεται, Θεού θέλοντος, η πορεία μας προς τα βάθη του Άδη, με ψηλαφήσεις στο νόημα του Μ. Σαββάτου…

Και τα δυο φαινόμενα συνέβησαν, άλλοτε λιγότερο και άλλοτε περισσότερο στην ιστορία της εκκλησίας, κυρίως. Συχνά βεβαίως είχαμε και τα αντίθετα, τα οποία χαρακτήρισαν τις ιστορικές αποτυχίες της θεσμικής εκκλησίας.

Το λειτουργικό περιεχόμενο της Μ. Πέμπτης χαρακτηρίζεται από τέσσερις κρίκους. Τρεις θετικούς και ένα αρνητικό.

Οι θετικοί κρίκοι είναι:

α) Ο «Ιερός νιπτήρας», που φανερώνει το διακονικό και αναρχικό πνεύμα του «βασιλέα» Χριστού και το οποίο αποτελεί το υπόδειγμα της άσκησης εξουσίας, πρωτίστως στο χώρο της εκκλησίας.

Η τελετή αυτή τελείται βέβαια με ιδιαίτερη λαμπρότητα στην Πάτμο.

Όπως όλες οι λατρευτικές τελετές έχουν το κίνδυνο να μετατραπούν σε θρησκευτικές τυπολατρείες, αν δεν αντιστοιχίζονται στην πραγματική ζωή. Και αυτό οφείλουμε να μη το ξεχνάμε.

β) Ο «Μυστικός δείπνος», που φανερώνει σε πολλαπλά επίπεδα όλη την ορθόδοξη θεολογία. Την προσφορά στο κοινό δείπνο τροφών της τεχνο-φύσης (ο άρτος και ο οίνος μετατρέπονται σε τροφή με τον κόπο και την τέχνη των ανθρώπινων υποκειμένων). Το μοίρασμα σε όλους ενώπιον του Θεού και μακριά από τη βουή και μέριμνα του κόσμου.

Το δυνάμωμα της εσωτερικής ζωής, ώστε να αντέχουμε στις μεγάλες φουρτούνες και να συνθέτουμε δημιουργικά αυτό το πνεύμα στις μικρές κλίμακες της καθημερινότητας. Την αποδοχή και όσων απεργάζονται το αντίθετο, αν επιμένουν όπως ο Ιούδας, παρ’ ότι ο πνευματικός προληπτικός λόγος έχει προηγηθεί.

Η συνέχιση της καθημερινής σχεδόν θείας λειτουργίας στην καθημερινότητα, μπορεί να αναδειχθεί σε «εξέλαση» μιας άλλης αντίληψης και πρακτικής για την σύνθεση των συλλογικών υποκειμένων. Μπορεί δηλαδή να αποτελέσει το «άλας της γης», αν δεν επιμένουμε οι πολλοί να «μωρανθεί»….

γ) Η «υπερφυά προσευχή», που αποτελεί την εσωτερική νοερά διεργασία προς το Θεό Πατέρα και τους αδελφούς ανθρώπους, που ενώνει νου και καρδιά, Άκτιστο και κτιστά, σε μια ερωτική φυσική και υπερφυσική πνευματική πανδαισία. Η υπερφυά προσευχή αποτελεί το υπόβαθρο του ορθόδοξου μοναχισμού…

Ο αρνητικός κρίκος:

Η «προδοσία του μαθητή», που καταδεικνύει πως η αποτυχία μπορεί να έχει κέντρο στο θεσμικό εκφραστή της πίστης, δηλαδή τον ίδιο τον επίσκοπο!!! Τόσο η υμνογραφία της εκκλησίας, όσο και ο λαός δημιούργησε εκατοντάδες έθιμα για να εκφράσει και να ξορκίσει αυτή την ακραία αποτυχία.

Οσάκις η άσκηση της εξουσίας στα πρόσωπα των «αρχόντων» έπαιρνε το χαρακτήρα της διακονίας του λαού, που έφτανε μέχρι τα έσχατα της αυτοθυσίας ή στα όρια της αυτό-αποδυνάμωσής της, είχαμε σαφή επέκταση του παραδείγματος του Ιησού: «.. οι βασιλείς των εθνών κυριεύουσιν αυτών, και οι εξουσιάζοντες αυτών ευεργέται καλούνται. Υμείς δε ουχ ούτως, αλλ’ ο μείζων εν υμίν γενέσθω ως ο νεώτερος, και ο ηγούμενος ως ο διακονών…» και τα τοιαύτα.

Πολλοί επίσκοποι (πατριάρχες, μητροπολίτες κλπ) λειτούργησαν σε μεγάλο βαθμό έτσι, τουλάχιστον κατά το μάλλον ή ήττον. Όλοι αυτοί αναγνωρίζονται ως άγιοι, αφού η αγιότητα των πιστών δεν είναι τελειότητα, αλλά πορεία προς αυτή. Παρόμοια κάμποσοι εξουσιαστές (π.χ. αυτοκράτορες) τιμώνται ως άγιοι, όχι γιατί καθ’ όλη τη θητεία τους ήσαν τέλειοι, αλλά γιατί, τηρουμένων των αναλογιών στην αντίστοιχη ιστορική και πολιτική συγκυρία, έζησαν και έδειξαν τέτοια πρακτική.

Οι αποτυχίες, τόσο σε επίπεδο επισκόπων ή ορθοδόξων ηγετών φαίνεται να είναι περισσότερες. Μόνο μια μανιχαϊστική αντίληψη μπορεί να απαιτεί από τους χριστιανούς την τελειότητα ή την έλλειψη αποτυχιών. Το βέβαιο όμως είναι, ότι με αυτά τα κριτήρια κρινόμαστε ως επιτυχόντες ή αποτυχόντες, ανεξάρτητα πως θα διαχειριστούμε την αποτυχία και τις ενοχές μας γι' αυτή.

Το «ικανόν εστί» του Ιησού στους μαθητές - που ακούστηκε στο ευ-αγγέλιο του όρθρου της Μ. Πέμπτης -, όταν του έφεραν δυο μάχαιρες να "πολεμήσουν" για τη βασιλεία Του, καταδεικνύει πως ο πνευματικός πόλεμος συγχέεται συχνά με σύνδρομα εξουσίας και όχι θεολογίας. Οι "μάχαιρες" (νηστεία και προσευχή) δεν κατανοούνται σήμερα εύκολα από τους μας τους θεσμικούς ή μη μαθητές του Χριστού και το υπόδειγμα απο-μένει δυστυχώς σε λίγους, ώστε να λειτουργήσει αληθινά…

Για την σχετικά δημοκρατική εποχή μας όμως, που φαίνεται το φαινόμενο πιο σπάνιο, δείχνει πως όλοι οι πιστοί οφείλουμε, στο βαθμό που μας έχουν πρόσκαιρα δοθεί στοιχεία εξουσίας, περιουσία, γνώση, πληροφορίες, να προσεγγίσουμε το πρότυπο του Ιησού, να έχουμε το νιπτήρα συνεχώς μπροστά μας. Η συμμετοχή μας στο συνεχιζόμενο μυστικό δείπνο, όχι με τον τρόπο του Ιούδα, αποτελεί την αληθή και θεία τροφοδότηση του είναι μας για μια επιτυχή τέτοια πορεία...

Συνεχίζεται, Θεού θέλοντος, η πορεία μας προς τα βάθη του Άδη, με ψηλαφήσεις στο νόημα της Μ. Παρασκευής…

Γράφει – σε γλώσσα απλής καθαρεύουσας, που αφήνω άθικτη - γνωστός παλιός καθηγητής: «.. Αλλ’ η αποφυγή της αποδοχής της προσωπικής ενοχής οφείλει να αναγνωρισθή ως βασικόν αίτιον ψυχικής «διαταραχής» και ανωμαλίας της προσωπικότητος του ανθρώπου. Ήδη εις την παρούσαν εργασίαν προεβλήθη αύτη ως αίτιον του «αδαμικού πλέγματος. Είναι δε γνωστόν … και εκείνη ήτις ομολογείται δύναται να προκαλέσει ψυχικήν ανωμαλίαν, εκτεινομένην εκ της απλής τύψεως της συνειδήσεως μέχρι της πλήρους ψυχικής καταρρεύσεως, τ.έ. της διασαλεύσεως των φρενών…»[1].

Η πορεία της Μεγάλης εβδομάδας,

όπως στα προηγούμενα αρθρίδια σημείωσα, είναι πορεία καθόδου προς τον Άδη του είναι μας. Εκεί θα γίνει η «συνάντηση», αναμένοντας και την κάθοδο του Λόγου, του Θεανθρώπου. Τα λειτουργικά νοήματα της Μ. Εβδομάδας διαπλέκονται με τα τελευταία γεγονότα της ζωής του Χριστού μέχρι την Ανάσταση. Φανερώνουν αυτή την πορεία και συνάντηση, ώστε και να γίνει και να ευοδωθεί ερωτικά.

Τη Μ. Δευτέρα γίνεται η πρώτη παρατήρηση στη ζωή μας. Ο διαχωρισμός φαίνεσθαι και είναι, με κριτήριο τη φυγή από το φαίνεσθαι και την ακαρπία της ζωής. Τη Μ. Τρίτη καταγγέλλεται η υποκρισία και η τσιγκουνιά, γιατί εμποδίζουν τα σκιρτήματα του είναι για τα πρώτα δοσίματα στους άλλους. Γίνονται εύκολα όμως όλα αυτά; Φυσικά και όχι. Η αποτυχία καιροφυλακτεί κάθε στιγμή. Η προσπάθεια όμως χαρακτηρίζει το παν, γιατί η «αρχή είναι το ήμισυ του παντός».

Τι είναι όμως η αποτυχία ενός δοσίματος; Μα φυσικά μορφές «πορνείας», δηλαδή αποτυχημένα δοσίματα, είτε εκ προμελέτης (κοινωνική πορνεία και συχνά με υλικό αντάλλαγμα), είτε στη πράξη (πνευματική πορνεία, συχνά και με υλική χασούρα).

Κατά τη Μ. Τετάρτη λοιπόν λειτουργικά η Ορθόδοξη Εκκλησία αναδεικνύει:

α) Την κατανόηση του αδιεξόδου κάθε αποτυχημένου δοσίματος στον άλλο (πορνεία), που εκφράζεται τόσο στο ευ-αγγέλιο, όσο και στα τροπάρια, με αποκορύφωμα το γνωστό σε όλους τροπάριο της Κασσιανής, (ψαλλόμενο και εδώ). Η κατανόηση εκφράζεται τόσο με αποδοχή της αποτυχίας, όσο και με δύο εντυπωσιακά γεγονότα. Την (δημόσια) εξαγόρευση της αποτυχίας μπροστά σε πρόσωπο εμπιστοσύνης (Ιησούς), όσο και με φανερή και πανάκριβη έκφραση μετάνοιας στην αποτυχία.

Ο αποτυχημένος ερωτικός δρόμος (πορνεία) αντικαθίσταται με νέο ερωτικό δρόμο στο πρόσωπο του Ιησού. Η ομολογία μάλιστα γίνεται με συμβολικό πανάκριβο υλικά τρόπο: το χύσιμο των μύρων στα πόδια και το αντίστοιχο σκούπισμα με τα μαλλιά, ένδειξη και απόδειξη της αρχής μιας νέας ερωτικής πορείας - σχέσης με εσωτερικά θεμέλια.

β) Στον αντίποδα υφίσταται η άλλη αποτυχία (του μαθητή Ιούδα του Ισκαριώτη), αφού η πολιτισμική (μάλλον) επανάσταση που έβλεπε να έρχεται γρήγορα με επίκεντρο τον Ιησού, δεν είχε τα χαρακτηριστικά που περίμενε. Ο Ιησούς δεν έδινε πρόσκαιρα πολιτισμικά χαρακτηριστικά στην επανάστασή του με βιαστική εξέγερση, που θα κατέληγε σε αποτυχία ή δημιουργία απλά κοινωνικού πολιτισμού, πράγμα που πιθανά στεναχώρησε ή και θύμωσε τον Ιούδα, αφού έδινε σημασία συχνά στην εμπορευματική του πλευρά.

Βαθύτερα γνώριζε, πως όλες οι αλλαγές οφείλουν να κατευθύνονται πρώτιστα στον εσωτερικό και συλλογικό πολιτισμό («η Βασιλεία του θεού εντός υμών εστί» και «όπου δυο και τρεις συνηγμένοι εν τω εμω ονόματι, εκεί εν μέσω αυτών ειμί»).

Ο Ιούδας παρέμεινε στο πολιτισμικό φαίνεσθαι μέχρι τέλους, χωρίς να βλέπει το εσωτερικό είναι του. Διάλεξε την «υποκρισία» του μαθητή, ενώ παρίστανε το «δάσκαλο». Υπάρχει μια αίσθηση στα ευαγγέλια ότι ήταν μορφωμένος. Αλλά η γνώση «φυσιεί». .

]]> http://manitaritoubounou.wordpress.com/?p=558 Tue, 22 Apr 2008 10:56:25 +0000 manitaritoubounou http://manitaritoubounou.el.wordpress.com/2008/04/22/mtritiypokrisia-moirasma-einai/ Στην εποχή μας οι πολλοί φαίνεται ότι αποφεύγουμε το … φαίνεσθαι. Εξάλλου δεν έχουμε και τόσο μεγάλο πρόβλημα ντροπής πια, για πολλά περίεργα που κάνουμε, για άλλα σπουδαία που αποφεύγουμε ή τις βαθύτερες σκέψεις μας, που δείχνουμε δημοσία και με τη μορφή του reality.

Το πρόβλημά μας κυρίως έγκειται στο ότι, ό,τι και αν κάνουμε, ό,τι και αν αποφεύγουμε, ό,τι και αν σκεφτόμαστε, ό,τι λέμε ή γράφουμε, ισχυριζόμαστε ότι «έχουμε πάντα δίκιο».

Δέστε τα κόμματα και υποψήφιους που ψηφίζουμε στις εκλογές (από τον μικρότερο σύλλογο μέχρι τη Βουλή): Πόσο συχνά βγήκαν/βγήκαμε ευθαρσώς και να πούμε ναι, σ’ αυτό εδώ το συγκεκριμένο κάναμε αυτό το λάθος, και αρχίζουμε την αντίστροφη πορεία, που δεν είναι δήθεν;

Κάναμε λάθος εμείς και όχι οι συνεργάτες μας, οι άλλοι. Δηλαδή υποκρινόμαστε και καταγγέλλουμε τους άλλους.

Και συχνά εμείς παριστάνουμε ότι είμαστε οι λευκές περιστερές, οι δε άλλοι τα μαύρα πρόβατα; Ο μανιχαϊσμός μας πάει κι έρχεται. Αναφερθήκαμε σχετικά πρόσφατα και στο λεγόμενο σύμφωνο συμβίωσης ως μανιχαΐζοντες παντού…. Και παράλληλα κάνουμε εμπόριο βρεφών κυριολεκτικά, παιδιών αφού αδιαφορούμε για τις αγωνίες τους, της νέας γενιάς που τους ετοιμάζουμε εργασιακή, οικολογική και υπαρξιακή κόλαση…

Και αν και εφόσον κατέχουμε εξουσίες πολιτικές, οικονομικές, ακαδημαϊκές, δημοσιογραφικές, θρησκευτικές, συνδικαλιστικές, γονεϊκές, ερωτικές, εργοδοτικές, γεωπολιτικές, κομματικές, κλπ τόσο γινόμαστε δήθεν. Φυσικά υπάρχουν και οι εξαιρέσεις. Είναι δυνατόν με τέτοιο πνεύμα να δούμε τα θετικά των δίπλα ή των απέναντι; Να αφήσουμε έστω τα δικά μας θετικά να πλημμυρίσουν; Να αλλάξουμε δηαδή ρότα στις αρνητικές μας προσεγγίσεις ή αδιέξοδα; Κλασικό παράδειγμα το ζήτημα του doping!

Πέρα από το γιατί βγήκε στην επιφάνεια αυτή την περίοδο: Δεν καμωνόμασταν οι πολλοί με τα ντοπαρισμένα μετάλλια μέχρι τους «ολυμπιακούς», κλπ; Δεν γνωρίζουμε ότι έχουν φτάσει μέχρι τα σχολεία; Και αν ναι, τότε γιατί παριστάνουμε τους παρθένους;

Η Μ. Τρίτη, που ξεκίνησε χθες βράδυ, λατρευτικά μας βάζει αντιμέτωπους με:

α) Την υποκρισία μας (στο ευ-αγγέλιο του όρθρου των οκτώ ουέ), αφού παριστάνουμε όλοι μας το «δάσκαλο» στους άλλους. Το «μη κληθείτε καθηγητές, ε, δεν ..εννοεί εμάς…. Ακούμε τα ουέ, αλλά δεν μας αφορούν. Αφορούν τους άλλους. Και τότε εμείς είμαστε οι «μωροί και τυφλοί»…

β) Την παρθενία μας (παραβολή των 10 παρθένων) σε μια σειρά πράγματα. Πόσα πράγματα φοβερά δεν έχει τύχει να μη κάνουμε; Εξάλλου δεν είμαστε όλοι, πολιτικοί, συνδικαλιστές, μεγαλο-δημοσιογράφοι, εκπαιδευτικοί, ιεράρχες, γονείς κλπ. Σε άλλα θα μπορούσαμε, αλλά «δεν μας παίρνει». Σε άλλα που επιθυμούμε, αλλά τα απωθούμε στα υποσυνείδητα βάθη του είναι μας. Παρθένοι λοιπόν σε πολλά. Είναι αυτή μια γνήσια παρθενία, που προήλθε από κόπο, πόνο, προβληματισμό, δάκρυα και οδήγησε στην κατανόηση των άλλων; Η παρθενία μας αυτή έχει «λάδι» που μαλακώνει ή φαρμάκι;

γ) Τη τσιγγουνιά μας (αναφορά στην παραβολή των ταλάντων) σε ότι μας έχει χαριστεί: Γνώσεις, θέσεις, εξουσίες, περιουσίες, εξυπνάδα, ομορφιά, κλπ. Φτάσαμε στην εποχή του πιο ξετσίπωτου καπιταλισμού να θεωρούμε ως «πνευματικά δικαιώματα» και τις επιστημονικές ανακαλύψεις, όταν εκατομμύρια άνθρωποι έχουν συνεισφέρει επιστημονικά και δισεκατομμύρια έχουν εργαστεί για τη τεχνολογία…

Μας είναι όχι αποδεκτά, αλλά απλώς φιλικά τα τελευταία λόγια «Φόβω δέξαι τω χάρισμα, δάνεισαι τω δεδοκότι, διάδος πτωχοίς και κτήσαι φίλον τον Κύριον…» του δοξαστικού ή απλά τα ουέ αφορούν πρωτίστως εμάς που αποδεχόμαστε να ακούσουμε;

Συνεχίζεται, Θεού θέλοντος, η πορεία μας προς τα βάθη του Άδη, με ψηλαφήσεις στο νόημα της Μ. Τετάρτης…

Ιδιαίτερα οι ακολουθίες των Όρθρων της Μ. Εβδομάδας (που στον κόσμο τελούνται αργά το βράδυ, αρχή της νέας μέρας αφού στη Εκκλησία επικρατεί το νυχθήμερο) εκφράζουν αυτή τη πορεία: Από το φαίνεσθαι στο είναι. Από την ακαρπία της άχαρης κινητικότητας, στη δημιουργική τροφή της θυσιαστικής αλληλέγγυας αυτοπροσφοράς.

Το φαίνεσθαι συχνά ακολουθείται από πρόσκαιρα «κέρδη», που εγκλωβίζουν στρατηγικά τη ζωή στο εφήμερο. Όλοι γνωρίζουμε πως τείνει το οικονομικο-πολιτικό σύστημα να διαφεντέψει την πολιτική ζωή με τις δημοσκοπήσεις του φαίνεσθαι…

Όλη λοιπόν η ακολουθία του όρθρου της Μεγάλης Δευτέρας

καταδικάζει ποικιλότροπα το φαίνεσθαι και τον εγκλωβισμό στο εφήμερο. Το φαίνεσθαι ουσιαστικά αποτελεί τις πολλές όψεις της «πορνείας», αφού πορνεία είναι ο φαινομενικός έρωτας…

α) Εξαίρει τη παραίτηση και φυγή του Ιωσήφ (γιου του Ιακώβ) από τη γλυκιά αγκαλιά της Εξουσίας στην Αίγυπτο, αφού η ψεύτικη αγάπη- μέγκαινη της βασίλισσας θα το είχε δέσμιο χωρίς «λόγο» σε μια εξουσία μόνο του φαίνεσθαι. Ο Ιωσήφ ο Πάγκαλος προ-εικονίζει το Νυμφίο Χριστό, που έρχεται με το όντως είναι «…εν τω μέσω της νυκτός…».

β) Καταδικάζει την προσωπική και συλλογική ζωή που λειτουργεί μόνο με ίσκιους, μό0νο με τα πλατιά φύλλα των λόγων χωρίς δημιουργία, μέσα από το παράδειγμα της «καταρασθείσης συκής» από το Χριστό. Ένα πλατύφυλλο και καρποφόρο δέντρο δεν χρειάζεται μόνο για τον ίσκιο του. Χρειάζεται να καρπίσει, ώστε η ζωή του είδους να συνεχιστεί, να ζήσουν τα πουλιά από τους καρπούς, να φάει και ο ντόπιος μα και ο περαστικός και ξένος διαβάτης.

γ) Στο ευαγγέλιο υπογραμμίζεται ο γυιός που ενώ δίστασε στην αρχή, άλλαξε γνώμη και πορεία και δημιούργησε, σε αντίθεση με τον άλλο που ενθουσιόδικα έμεινε στα λόγια (του αέρα).

Χωρίς φίλες και φίλοι το εσωτερικό κατ’ αρχήν ξεκαθάρισμα με το ψεύτικο φαίνεσθαι, με μια βουτιά στους ίσκιους του φαίνεσθαι, η πορεία προς το είναι διακόπτεται. Και οι πειρασμοί να μείνουμε σ’ αυτό είναι μεγάλοι και τα δολώματα θέλγητρα πολλά: Χρήμα, θέσεις, εξουσίες, πληροφορίες…

► Ήδη πριν λίγες μέρες δημοσιοποίησα την παραίτηση – φυγή ενός μικρού σύγχρονου Ιωσήφ, από το ΔΣ της Π(ανελλήνιας) Ε(νωσης) Α(ναπληρωτών και Ωρομισθίων), ο οποίος αρνήθηκε και κατήγγειλε το θέλγητρο[1] της αγκαλιάς του ΥΠΕΠΘ για την νέα ρύθμιση εις βάρος της πλειοψηφίας των νυν απασχολούμενων, αλλά και των πολλών ανέργων εκπαιδευτικών, με αντίτιμο το φαίνεσθαι της παραμονής στο ΔΣ και ένα ατομικό διορισμό με κάποιο «κολπάκι» στις ρυθμίσεις.

► Πριν 41 χρόνια, 21 Απριλίου 1967, ξημερώνοντας του Λαζάρου, χτύπησε και η «πόρτα» της καρδιάς του τότε Αρχιεπισκόπου Αθηνών Χρυσόστομου Β΄ Χατζησταύρου, 1962-1967)[2], του από Καβάλας[3] για να ευλογήσει τη νέα (παράνομη) εξουσία των συνταγματαρχών, με αντίτιμο την παραμονή στο φαίνεσθαι του θρόνου.

Ο αληθής επίσκοπος του Χριστού, ως άλλος Ιωσήφ, αρνήθηκε να μετατραπεί σε υποχείριο των αναιδών της χούντας και στις 10 Μαΐου 1967 εκπαραθυρώθηκε με τον αναγκαστικό νόμο 3/1967 (επιχείρημα το όριο ηλικίας των 80…), αφού οι κενές θέσεις ήταν πολλές...

Το 1967 λοιπόν, εκδιώχθηκε πραξικοπηματικά από τη Στρατιωτική Κυβέρνηση της 21ης Απριλίου και τα Ανάκτορα και εξαναγκάστηκε να παραμείνει στο Νοσοκομείο του Ερυθρού Σταυρού για περισσότερο από ένα μήνα, χωρίς να είναι ασθενής!

[Αλλά στο φαίνεσθαι της αλήθειας - οι πολλοί γνωρίζουμε ότι - (όλη) η «εκκλησία» συμμάχησε με τη χούντα…]

Συνεχίζεται, Θεού θέλοντος, η πορεία μας προς τα βάθη του Άδη, με ψηλαφήσεις στο νόημα της Μ. Τρίτης…