Η ταινία είναι μια παραβολή, που συνδυάζει την Ρωσική καθημερινότητα και την Ορθόδοξη μοναστική πολιτεία, ακραιφνείς πρεσβευτές αντίστοιχα του αθεϊστικού υλισμού και της ένθεης πνευματικότητας.

Πάβελ Λουνγκίν, Σκηνοθέτης: «Είναι μια ταινία για το γεγονός ότι ο Θεός είναι. Προκύπτει μια στιγμή στη ζωή, που στο επίκεντρο βρίσκεται αυτό το σημαντικό ζήτημα. Επιπλέον, προσπαθώ να επεκταθώ σε νέα κινηματογραφικά είδη, στη συγκεκριμένη περίπτωση το είδος της ζωής των αγίων».

Περιοδικό Variety: «Έχοντας για πρωταγωνιστή το Ρώσο πρώην ροκ σταρ Πιότρ Μαμόνωφ στο ρόλο ενός κάτισχνου ιδιόρρυθμου μοναχού, ο οποίος θαυματουργεί σε ένα νησί στην Παγωμένη Λευκή Θάλασσα, ο σκηνοθέτης Πάβελ Λουνγκίν εκπλήσσει τους οπαδούς του με το λιγότερο αρρενωπό από τις άλλες του ταινίες, αλλά παράδοξα συναρπαστικό «Νησί» - μια παραβολή για την πίστη και την λύτρωση».

Σκηνοθεσία: Πάβελ Λουνγκίν / Pavel Lounguine. Παίζουν: Pyotr Mamonov, Viktor Sukhorukov, Dmitry Dyuzhev, Yuri Kuznetsov, Viktoria Isakova

Φιλμογραφία του σκηνοθέτη: 1990 Taxi Blues, 1993 Luna Park, 1996 Line of Life, 2000 The Wedding, 2002 Tycoon, 2004 Gogol’s Dead Souls (TV), 2005 Roots, 2006 The Island.

Η ταινία «Το νησί» ήταν η επίσημη ταινία λήξης του Φεστιβάλ Βενετίας.

Η ταινία Το νησί- The Island- Остров - La Ile -Der Insel - La Isola - La Noce, Ρωσία 2006

Δείτε δέκα αποσπάσματα από την ταινία.

1^ο Остров

Трейлер к фильму

Added: December 01, 2006

2^ο The Island (Остров)

Russia, Nashe Kino, 2006.
Drama. Somewhere in Northern Russia in a small Russian Orthodox monastery lives an unusual man whose bizarre conduct confuses his fellow monks, while others who visit the island believe that the man has the power to heal, exorcise demons and foretell the future.
Cast: Petr Mamonov, Viktor Sukhorukov, Dmitry Dyuzhev, Yury Kuznetsov, Viktorya Isakova, Nina Usatova, Sergey Burunov.
Director Pavel Lungin.

3^ο "Ostrov"

Starring: Dmitriy Dyuzhev, Petr Mamonov

4^ο Ostrov.

Film Ostrov, Added: April 09, 2007

5^ο Ostrov - Petr Mamonov.

Dialog. Added: January 30, 2007

6^ο ΤΟ ΝΗΣΙ OSTROV

A young woman in agony visits a small island in the frozen North of Russia to find the allegedly enlighted Orthodox monk, father Anatoly, and ask for his advice on a serious problem she faces.
See what happens!
Scene from the excellent film Ostrov (the island) - imdb rating 8,2.
Η γυναίκα αναζητά στο ρωσικό βορρά με αγωνία τον φημισμένο γέροντα Ανατόλιο για να τον ρωτήσει για ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα που την απασχολεί.
Σκηνή από την καταπληκτική ταινία Ostrov - Το νησί.

Added: December 11, 2007

7^ο [Ostrov] Asking an Orthodox elder for advice

8^ο Ostrov

9^ο Ostrov

Безгрешных не бывает... Загляни в Себя... Глубже..

10^ο ostrov with perpet rua

2. DÜNYA SAVAŞI YIL 1942

ΒΑΣΙΚΗ ΠΗΓΗ: http://www.phys.uoa.gr/~nektar/orthodoxy/religions/ostrov_the_movie.htm

Και τα δυο φαινόμενα συνέβησαν, άλλοτε λιγότερο και άλλοτε περισσότερο στην ιστορία της εκκλησίας, κυρίως. Συχνά βεβαίως είχαμε και τα αντίθετα, τα οποία χαρακτήρισαν τις ιστορικές αποτυχίες της θεσμικής εκκλησίας.

Το λειτουργικό περιεχόμενο της Μ. Πέμπτης χαρακτηρίζεται από τέσσερις κρίκους. Τρεις θετικούς και ένα αρνητικό.

Οι θετικοί κρίκοι είναι:

α) Ο «Ιερός νιπτήρας», που φανερώνει το διακονικό και αναρχικό πνεύμα του «βασιλέα» Χριστού και το οποίο αποτελεί το υπόδειγμα της άσκησης εξουσίας, πρωτίστως στο χώρο της εκκλησίας.

Η τελετή αυτή τελείται βέβαια με ιδιαίτερη λαμπρότητα στην Πάτμο.

Όπως όλες οι λατρευτικές τελετές έχουν το κίνδυνο να μετατραπούν σε θρησκευτικές τυπολατρείες, αν δεν αντιστοιχίζονται στην πραγματική ζωή. Και αυτό οφείλουμε να μη το ξεχνάμε.

β) Ο «Μυστικός δείπνος», που φανερώνει σε πολλαπλά επίπεδα όλη την ορθόδοξη θεολογία. Την προσφορά στο κοινό δείπνο τροφών της τεχνο-φύσης (ο άρτος και ο οίνος μετατρέπονται σε τροφή με τον κόπο και την τέχνη των ανθρώπινων υποκειμένων). Το μοίρασμα σε όλους ενώπιον του Θεού και μακριά από τη βουή και μέριμνα του κόσμου.

Το δυνάμωμα της εσωτερικής ζωής, ώστε να αντέχουμε στις μεγάλες φουρτούνες και να συνθέτουμε δημιουργικά αυτό το πνεύμα στις μικρές κλίμακες της καθημερινότητας. Την αποδοχή και όσων απεργάζονται το αντίθετο, αν επιμένουν όπως ο Ιούδας, παρ’ ότι ο πνευματικός προληπτικός λόγος έχει προηγηθεί.

Η συνέχιση της καθημερινής σχεδόν θείας λειτουργίας στην καθημερινότητα, μπορεί να αναδειχθεί σε «εξέλαση» μιας άλλης αντίληψης και πρακτικής για την σύνθεση των συλλογικών υποκειμένων. Μπορεί δηλαδή να αποτελέσει το «άλας της γης», αν δεν επιμένουμε οι πολλοί να «μωρανθεί»….

γ) Η «υπερφυά προσευχή», που αποτελεί την εσωτερική νοερά διεργασία προς το Θεό Πατέρα και τους αδελφούς ανθρώπους, που ενώνει νου και καρδιά, Άκτιστο και κτιστά, σε μια ερωτική φυσική και υπερφυσική πνευματική πανδαισία. Η υπερφυά προσευχή αποτελεί το υπόβαθρο του ορθόδοξου μοναχισμού…

Ο αρνητικός κρίκος:

Η «προδοσία του μαθητή», που καταδεικνύει πως η αποτυχία μπορεί να έχει κέντρο στο θεσμικό εκφραστή της πίστης, δηλαδή τον ίδιο τον επίσκοπο!!! Τόσο η υμνογραφία της εκκλησίας, όσο και ο λαός δημιούργησε εκατοντάδες έθιμα για να εκφράσει και να ξορκίσει αυτή την ακραία αποτυχία.

Οσάκις η άσκηση της εξουσίας στα πρόσωπα των «αρχόντων» έπαιρνε το χαρακτήρα της διακονίας του λαού, που έφτανε μέχρι τα έσχατα της αυτοθυσίας ή στα όρια της αυτό-αποδυνάμωσής της, είχαμε σαφή επέκταση του παραδείγματος του Ιησού: «.. οι βασιλείς των εθνών κυριεύουσιν αυτών, και οι εξουσιάζοντες αυτών ευεργέται καλούνται. Υμείς δε ουχ ούτως, αλλ’ ο μείζων εν υμίν γενέσθω ως ο νεώτερος, και ο ηγούμενος ως ο διακονών…» και τα τοιαύτα.

Πολλοί επίσκοποι (πατριάρχες, μητροπολίτες κλπ) λειτούργησαν σε μεγάλο βαθμό έτσι, τουλάχιστον κατά το μάλλον ή ήττον. Όλοι αυτοί αναγνωρίζονται ως άγιοι, αφού η αγιότητα των πιστών δεν είναι τελειότητα, αλλά πορεία προς αυτή. Παρόμοια κάμποσοι εξουσιαστές (π.χ. αυτοκράτορες) τιμώνται ως άγιοι, όχι γιατί καθ’ όλη τη θητεία τους ήσαν τέλειοι, αλλά γιατί, τηρουμένων των αναλογιών στην αντίστοιχη ιστορική και πολιτική συγκυρία, έζησαν και έδειξαν τέτοια πρακτική.

Οι αποτυχίες, τόσο σε επίπεδο επισκόπων ή ορθοδόξων ηγετών φαίνεται να είναι περισσότερες. Μόνο μια μανιχαϊστική αντίληψη μπορεί να απαιτεί από τους χριστιανούς την τελειότητα ή την έλλειψη αποτυχιών. Το βέβαιο όμως είναι, ότι με αυτά τα κριτήρια κρινόμαστε ως επιτυχόντες ή αποτυχόντες, ανεξάρτητα πως θα διαχειριστούμε την αποτυχία και τις ενοχές μας γι' αυτή.

Το «ικανόν εστί» του Ιησού στους μαθητές - που ακούστηκε στο ευ-αγγέλιο του όρθρου της Μ. Πέμπτης -, όταν του έφεραν δυο μάχαιρες να "πολεμήσουν" για τη βασιλεία Του, καταδεικνύει πως ο πνευματικός πόλεμος συγχέεται συχνά με σύνδρομα εξουσίας και όχι θεολογίας. Οι "μάχαιρες" (νηστεία και προσευχή) δεν κατανοούνται σήμερα εύκολα από τους μας τους θεσμικούς ή μη μαθητές του Χριστού και το υπόδειγμα απο-μένει δυστυχώς σε λίγους, ώστε να λειτουργήσει αληθινά…

Για την σχετικά δημοκρατική εποχή μας όμως, που φαίνεται το φαινόμενο πιο σπάνιο, δείχνει πως όλοι οι πιστοί οφείλουμε, στο βαθμό που μας έχουν πρόσκαιρα δοθεί στοιχεία εξουσίας, περιουσία, γνώση, πληροφορίες, να προσεγγίσουμε το πρότυπο του Ιησού, να έχουμε το νιπτήρα συνεχώς μπροστά μας. Η συμμετοχή μας στο συνεχιζόμενο μυστικό δείπνο, όχι με τον τρόπο του Ιούδα, αποτελεί την αληθή και θεία τροφοδότηση του είναι μας για μια επιτυχή τέτοια πορεία...

Συνεχίζεται, Θεού θέλοντος, η πορεία μας προς τα βάθη του Άδη, με ψηλαφήσεις στο νόημα της Μ. Παρασκευής…

Το πρόβλημά μας κυρίως έγκειται στο ότι, ό,τι και αν κάνουμε, ό,τι και αν αποφεύγουμε, ό,τι και αν σκεφτόμαστε, ό,τι λέμε ή γράφουμε, ισχυριζόμαστε ότι «έχουμε πάντα δίκιο».

Δέστε τα κόμματα και υποψήφιους που ψηφίζουμε στις εκλογές (από τον μικρότερο σύλλογο μέχρι τη Βουλή): Πόσο συχνά βγήκαν/βγήκαμε ευθαρσώς και να πούμε ναι, σ’ αυτό εδώ το συγκεκριμένο κάναμε αυτό το λάθος, και αρχίζουμε την αντίστροφη πορεία, που δεν είναι δήθεν;

Κάναμε λάθος εμείς και όχι οι συνεργάτες μας, οι άλλοι. Δηλαδή υποκρινόμαστε και καταγγέλλουμε τους άλλους.

Και συχνά εμείς παριστάνουμε ότι είμαστε οι λευκές περιστερές, οι δε άλλοι τα μαύρα πρόβατα; Ο μανιχαϊσμός μας πάει κι έρχεται. Αναφερθήκαμε σχετικά πρόσφατα και στο λεγόμενο σύμφωνο συμβίωσης ως μανιχαΐζοντες παντού…. Και παράλληλα κάνουμε εμπόριο βρεφών κυριολεκτικά, παιδιών αφού αδιαφορούμε για τις αγωνίες τους, της νέας γενιάς που τους ετοιμάζουμε εργασιακή, οικολογική και υπαρξιακή κόλαση…

Και αν και εφόσον κατέχουμε εξουσίες πολιτικές, οικονομικές, ακαδημαϊκές, δημοσιογραφικές, θρησκευτικές, συνδικαλιστικές, γονεϊκές, ερωτικές, εργοδοτικές, γεωπολιτικές, κομματικές, κλπ τόσο γινόμαστε δήθεν. Φυσικά υπάρχουν και οι εξαιρέσεις. Είναι δυνατόν με τέτοιο πνεύμα να δούμε τα θετικά των δίπλα ή των απέναντι; Να αφήσουμε έστω τα δικά μας θετικά να πλημμυρίσουν; Να αλλάξουμε δηαδή ρότα στις αρνητικές μας προσεγγίσεις ή αδιέξοδα; Κλασικό παράδειγμα το ζήτημα του doping!

Πέρα από το γιατί βγήκε στην επιφάνεια αυτή την περίοδο: Δεν καμωνόμασταν οι πολλοί με τα ντοπαρισμένα μετάλλια μέχρι τους «ολυμπιακούς», κλπ; Δεν γνωρίζουμε ότι έχουν φτάσει μέχρι τα σχολεία; Και αν ναι, τότε γιατί παριστάνουμε τους παρθένους;

Η Μ. Τρίτη, που ξεκίνησε χθες βράδυ, λατρευτικά μας βάζει αντιμέτωπους με:

α) Την υποκρισία μας (στο ευ-αγγέλιο του όρθρου των οκτώ ουέ), αφού παριστάνουμε όλοι μας το «δάσκαλο» στους άλλους. Το «μη κληθείτε καθηγητές, ε, δεν ..εννοεί εμάς…. Ακούμε τα ουέ, αλλά δεν μας αφορούν. Αφορούν τους άλλους. Και τότε εμείς είμαστε οι «μωροί και τυφλοί»…

β) Την παρθενία μας (παραβολή των 10 παρθένων) σε μια σειρά πράγματα. Πόσα πράγματα φοβερά δεν έχει τύχει να μη κάνουμε; Εξάλλου δεν είμαστε όλοι, πολιτικοί, συνδικαλιστές, μεγαλο-δημοσιογράφοι, εκπαιδευτικοί, ιεράρχες, γονείς κλπ. Σε άλλα θα μπορούσαμε, αλλά «δεν μας παίρνει». Σε άλλα που επιθυμούμε, αλλά τα απωθούμε στα υποσυνείδητα βάθη του είναι μας. Παρθένοι λοιπόν σε πολλά. Είναι αυτή μια γνήσια παρθενία, που προήλθε από κόπο, πόνο, προβληματισμό, δάκρυα και οδήγησε στην κατανόηση των άλλων; Η παρθενία μας αυτή έχει «λάδι» που μαλακώνει ή φαρμάκι;

γ) Τη τσιγγουνιά μας (αναφορά στην παραβολή των ταλάντων) σε ότι μας έχει χαριστεί: Γνώσεις, θέσεις, εξουσίες, περιουσίες, εξυπνάδα, ομορφιά, κλπ. Φτάσαμε στην εποχή του πιο ξετσίπωτου καπιταλισμού να θεωρούμε ως «πνευματικά δικαιώματα» και τις επιστημονικές ανακαλύψεις, όταν εκατομμύρια άνθρωποι έχουν συνεισφέρει επιστημονικά και δισεκατομμύρια έχουν εργαστεί για τη τεχνολογία…

Μας είναι όχι αποδεκτά, αλλά απλώς φιλικά τα τελευταία λόγια «Φόβω δέξαι τω χάρισμα, δάνεισαι τω δεδοκότι, διάδος πτωχοίς και κτήσαι φίλον τον Κύριον…» του δοξαστικού ή απλά τα ουέ αφορούν πρωτίστως εμάς που αποδεχόμαστε να ακούσουμε;

Συνεχίζεται, Θεού θέλοντος, η πορεία μας προς τα βάθη του Άδη, με ψηλαφήσεις στο νόημα της Μ. Τετάρτης…

Αφορά εισαγωγικά βιογραφικά στοιχεία για τον αγαπημένο μας γέροντα, πρώτες μαρτυρίες και φυσικά μια ελάχιστη ανταπόκριση από την εξόδια ακολουθία και ταφή του:

UPDATE 15-04-2008, Ώρα 20.40, δυο επί πλέον φωτογραφίες...

Ο κενός τάφος που υποδέχτηκε το λείψανο του γέροντα, αντιστοιχεί στην απλή ζωή του.

Η μικρή διαδρομή από τον Ι.Ν. του Αγ. Αθανασίου Χριστιανουπόλεως προς τον κενό τάφο.

Το μικρό αυτό αφιέρωμα πλουτίζεται με μερικές φωτογραφίες από τη ζωή του και τη χθεσινή πορεία του σκηνώματός του προς την Ανάσταση.

Προστέθηκε επίσης ένα, ελάχιστο σε χρόνο, βίντεο από τις τελευταίες αυτές στιγμές:

http://video.google.com/videoplay?docid=-2948503055720851573

Στο δε βιογραφικό του προστίθεται και ένα δείγμα από τη κατανυκτική ψαλτική του ικανότητα:

[googlevideo=http://video.google.com/videoplay?docid=-2227225527123766792]

[http://video.google.com/videoplay?docid=-2227225527123766792]

Είναι μια ακόμη ένδειξη μιας κατανυκτικής και απλής ζωής, ειδικά τις τελευταίες δεκαετίες.

Μικρό βιογραφικό

Ο Αρχιμανδρίτης (σε πραγματικό μαντρί στα βράχια) Θεόκτιστος, κατά κόσμο Βασίλειος Αλεξόπουλος του Ιωάννη (1879 – 1963) και της Αθηνάς (1880 – 1924), γεννήθηκε στις 24 Ιουλίου 1909 στο χωριό Σύτνα της Αρκαδίας. Ήταν το πρώτο παιδί από 4 αδέλφια.

Ο πατέρας του ήταν απ’ αυτό το χωριό, ενώ η μητέρα του από το γειτονικό Ελληνικό (Μουλάτσι), το γένος Ι. Κόνιαρη. Ο πατέρας του, λόγω φτώχιας, πήγε τρεις φορές στην Αμερική, από την οποία όμως επέστρεψε φυματικός.

Από το 1915 έως το 1921 φοίτησε στο δημοτικό σχολείο του χωριού του. Με την αποφοίτηση μαζί με το θείο του γιατρό Ανδρέα Αλεξόπουλο πήγε στην Πάτρα, όπου παρέμεινε μέχρι τον Φλεβάρη του 1924. Εργάστηκε ως στιλβωτής υποδημάτων και ως μεταφορέας νεκρών νηπίων μαζί με ένα ξάδελφό του. Παρ’ ότι ήθελε να γίνει βιβλιοδέτης, προσλήφτηκε σε υποδηματοποιείο και έμαθε την τέχνη.

Επέστρεψε στο χωριό του και με συγγενείς του, γυρνώντας σε χωριά, εξασκούσε τη τέχνη του (με ειδίκευση στα τσαρούχια), ενώ πρόσφατα είχε χάσει και τη μητέρα του.

Από το 1925 αρχίζει μια σειρά με γνωριμίες εκκλησιαστικές και καταλήγει στις 15-12-1926 στο μοναστήρι της Λογγοβάρδας της Πάρου, όπου παρέμεινε δυο χρόνια ως δόκιμος. Στην Αθήνα κατατάχθηκε κληρωτός στις 1-11-1928 και τον Φλεβάρη του 1930 επέστρεψε στη Λογγοβάρδα. Στις 7-07-1930 έγινε η κουρά του σε μοναχό επί ηγουμενίας (νέας) του ξακουστού Φιλόθεου Ζερβάκου. Τότε πήρε το μοναχικό όνομα Θεόκτιστος.

Στη Λογγοβάρδα παρέμεινε περίπου 20 χρόνια, όπου ασκήθηκε παραδοσιακά στο γνήσιο μοναχισμό. Επί πλέον εκεί, πέρα από την τέχνη που είχε μάθει μικρός, έμαθε βυζαντινή μουσική, αγιογραφία, ιεροραπτική, βιβλιοδεσία, κηροπλαστική, μελισσοκομία, οινοποιία, σαγματοποιεία, σαπωνοποιεία, και τις τέχνες του γανωτή και ρολογά. Μια βαριά όμως ασθένεια (ίκτερος) στη στρατιωτική του θητεία, τον ακολούθησε μέχρι τα βαθιά γεράματά του. Ακολούθησε σοβαρή πνευμονική πάθηση (1933-1935) και το υγρό κλίμα του νησιού την επιδείνωνε.

Την άνοιξη του 1939 μετέβη δοκιμαστικά για ένα μήνα στο Μοναστήρι, που τελικά άφησε την τελευταία του πνοή. Σε λίγο καιρό ξέσπασε ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος και υπηρέτησε στο ελληνο-αλβανικό μέτωπο, μέχρι τον Απρίλιο του 1940. Τελικά με ευλογία του γέροντά του π. Φιλόθεου Ζερβάκου στις 7 Ιουνίου 1945 ήλθε στον Τίμιο Πρόδρομο. Μέχρι την ημέρα της κοίμησής του (11-04-2008), έζησε εκεί περίπου 63 ολόκληρα χρόνια.

Μετά από πολλές πιέσεις, στις 8 Φεβρουαρίου του 1948 (έγγραφο 42/28-01-1948), ανέλαβε την ηγουμενία της Ιερά Μονής.

Για τα 61 χρόνια ηγουμενίας δεν θα γράψω τίποτα περισσότερο απ’ ό,τι είπα χθες. Πέρα από το τεράστιο χρονικό διάστημα, που πιθανά να αποτελεί ρεκόρ, ο «αναρχικός» τρόπος διοίκησης, η σταδιακή πνευματική του ακτινοβολία δια του «υποδείγματος» και η ασκητική της αγάπης του, θα καταγραφούν ούτως ή άλλως.

Πάντως αυτά φαίνεται ότι είναι καρποί του Αγίου Πνεύματος. Μια μεγάλη προσωπικότητα θα φανεί ευρύτερα τώρα από το φαράγγι το Λούσιου και το ταπεινό μοναστήρι του, που γύρω απ’ αυτό δορυφορούνται άλλα πέντε.

Δείτε ένα μικρό φωτογραφικό υλικό:

Στο προσωπικό του ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟΝ, Το Οδοιπορικό ενός μοναχού, καταγράφει τις προσωπικές του εμπειρίες στον πόλεμο του ’40 (28.10.1940 – 11.6.1941), το οποίο κυκλοφορεί και σε βιβλίο, ΑΘΗΝΑ 2003. Μας το χάρισε, σε μένα και την οικογένειά μου, τον Αύγουστο του 2005.

Από το βιβλίο αυτό, άντλησα τις δυο φωτογραφίες και τα λίγα στοιχεία στο μικρό αυτό βιογραφικό. Τις υπόλοιπες οφείλω στο Σταύρο Φ., συχνό προσκηνητή της Μονής, που μου έστειλε ηλεκτονικά , για τις ανάγκες του ποστ. Να το ευχαριστήσουμε και νάχει πολλές ευχές από το γέροντα. Μαζί λοιπόν με το βιβλίο, μας χαρίστηκε ως ευλογία και το γνωστό βαζάκι με τις ελιές, που έφτιαχνε με τα χεράκια του στο υπόγειο της Μονής, μέχρι σχεδόν ένα χρόνο πριν μας αφήσει…

Μερικές φρέσκες καταγεγραμμένες μαρτυρίες

Υπάρχουν πολλές μαρτυρίες για το πώς μάζεψε κοντά του δεκάδες εξαρτημένους ή απελπισμένους στο μοναστήρι, όταν ακόμα η κοινωνία τους απέδιωχνε. Θα αφήσω να συμπληρωθούν από ανθρώπους που έζησαν ζωντανά τέτοιες περιπτώσεις… Προσωπικά έχω να μαρτυρήσω ότι γνώρισα 4-5 νέους και νέες.

α) Χριστούγεννα του 2005, σε ηλικία 96 ετών: Κάποια στιγμή κοντά στη τράπεζα (θέλοντας να ανταλλάξουμε μερικές σκέψεις μαζί με τα παιδιά μου) του λέω: «Γέροντα, πότε θα σε δούμε για λίγο;» Απαντά: «Εδώ είμαι! Δεν με βλέπετε;». Το βράδυ στην τράπεζα: «παιδιά μου χορτάσατε;» και αποχωρεί για να βράσει δυο χορταράκια στο κατσαρολάκι του, ακολουθούμενος από τις γάτες του.

β) π. Π. Κ., σχόλιο στο χθεσινό πόστ: «Αιωνία η μνήμη του μακαριστού Θεοκτίκτου! Έλαχε να τον έχω γνωρίσει… Αποτελούσε ο ίδιος (όπως και όλοι οι αφιερωμένοι στον Λόγο πατέρες) ένα ορθάνοιχτο Κρυφό Σχολειό!!!»

Στην φωτογραφίες δυο στιγμιότυπα από ώρες «κρυφού σχολειού». Είναι η ώρα που ψαλλόταν ο εσπερινός, αλλά απέξω ο γέροντας μιλούσε με δυο γνωστούς μου κληρικούς, γερόντισσες, μεσήλικες και παιδιά ταυτόχρονα…

γ) Theoprovlitos, σχόλιο στο χθεσινό πόστ: «ΑΥΘΕΝΤΙΚΟ ΚΑΙ LIVE: Μόλις τώρα, έμαθα από ΕΔΩ για την κοίμηση του π. Θεόκτιστου και ξεκίνησα να γράψω κάτι για την πίκρα μου που έφυγε από ανάμεσά μας. Φωνάζω από το γραφείο μου στην γυναίκα μου στην κουζίνα, που τάιζε τον μικρό μας, 4 χρονών.

-Άστα πέθανε και ο π. Θεόκτιστος από το Μοναστήρι του Τίμιου Πρόδρομου στη Δημητσάνα. -Άχ τι κρίμα, πόσο χρονών ήταν;

-Γύρω στα 100

και ο μικρός πετάγεται:

-Πήγε στον ΟΥΡΑΝΟ… και ΕΓΙΝΕ ΓΙΓΑΝΤΑΣ!

Έ τότε ήταν που δάκρυσα.

Να τον θυμόταν άραγε από τότε που φιλοξένησαν και αυτόν πέρσι, ένα παιδάκι ούτε 3 χρόνων στο μοναστήρι;…».

δ) Al Ahtarma, σχόλιο στο χθεσινό πόστ: «Ο Γέροντας ήταν απο τα τελευταία μεγάλα πνευματικά αναστήματα αγάπης…αυτό το μοναστήρι μου έχει δώσει τόσα πολλά, κυρίως το παράδειγμα του π. Θεόκτιστου, που φαινόταν πάντοτε μικρότερος απ’όλους και δεχόταν με υπομονή κ’αγάπη τους Πάντες. Τώρα στον Ουρανο που είναι ας προσεύχεται και πάλι…»

του αγαπημένου μας γέροντα Θεόκτιστου, που έφθασε στα 100 χρόνια ζωής και άφησε την άσκηση της πολλαπλής αγάπης του στο φαράγγι του Λούσιου ποταμού.

Σύντομα θα γραφούν πολλά για το ταπεινό και σοφό γέροντα του Αγίου Όρους της Πελοποννήσου. Μόνασε πάνω από εξήντα χρόνια και ηγουμένευσε με ένα «αναρχικό» τρόπο και σαγήνευσε χιλιάδες ανθρώπους όλων των ηλικιών με την άδολη αγάπη του.

Απέναντι από τη Μονή του καθημερινά έβλεπε το χώρο του πιο ξακουστού «κρυφού σχολειού»,

που και οι επικριτές του δεν αρνήθηκαν όχι μόνο τη λειτουργία, αλλά και τον ιδιάζοντα ρόλο του. Βεβαίως ούτε υπήρχε σε όλη τη περίοδο της Οθωμανικής κυριαρχίας, ούτε σε όλη την επικράτειά της. Ούτε επίσης αντιστοιχούσε σε επίπεδο οργανωμένων σχολείων ή σχολών, όπως υπήρξαν κάποιες περιόδους σε ορισμένες πόλεις ξακουστές.

Βεβαίως μεγιστοποιήθηκε ο μύθος για πολλούς λόγους,

όταν δημιουργήθηκε το πρώτο κράτος τους έθνους (το άλλο είναι η Κύπρος). Αλλά η προσπάθεια κάποιων για πλήρη αποδόμηση χάριν του νιχιλισμού (εθνομηδενισμού ή κάπως έτσι) μας βρίσκει μακριά τους.

Στη μνήμη του, δημοσιεύω σήμερα τη μελέτη του Γιώργου Κεκαυμένου, που εδώ στο Μανιτάρι έδωσε με χαρά αυτή τη δυνατότητα. Πρόκειται για την πιο συστηματική μελέτη που έχω υπόψη μου, από αυτή την οπτική γωνία. Ο τίτλος είναι: Το κρυφό σχολειό κι η Ιστορία. Οι πηγές, οι μαρτυρίες, η αλήθεια.

Να σημειώσω ότι για απαντήσεις στα σχόλια, ΚΑΛΩ τον ίδιο τον συγγραφέα, να δίνει τις απαντήσεις. Εμείς οι υπόλοιποι θα συμμετέχουμε επικουρικά.

Μετά την εισαγωγή του, ασχολείται κατά σειρά με τα κεφάλαια:

- Η παιδεία στην Τουρκοκρατία: Πηγές και μαρτυρίες.

- Ελλάδα, Έλληνες και εκκλησία.

- Εξισλαμισμοί.

- Γενίτσαροι.

- Η τουρκική βαρβαρότητα από τα ορλωφικά μέχρι το 1821.

- Οι Τούρκοι και η παιδεία των Ελλήνων ραγιάδων κατά την τουρκοκρατία.

- Τα αίτια για την παρακμή της παιδείας επί τουρκοκρατίας.

- Ποιοι δίωκαν την παιδεία και έκλειναν τα σχολεία επί τουρκοκρατίας.

- Γιατί οι Τούρκοι δίωκαν την παιδεία και απαγόρευαν τα σχολεία.

- Η ακμή της παιδείας και το κρυφό σχολειό.

- Τα κρυφά σχολειά και η ανάγκη να υπάρχουν.

- Το κρυφό σχολειό στην ιστορία: Οι μαρτυρίες.

- Οι ιστορικοί της εκπαίδευσης και το κρυφό σχολειό.

- Συμπεράσματα.

- ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: Αποδήμηση και επιστήμη. Και ελευθερία της έκφρασης.

- Βιβλιογραφία.